Hangi Fadime sizin Fadimenizdir?

HoLyWar

Heyamola Yayınları, Karadeniz kadını üzerine bir ilk çalışmayı kamuoyuna kitap olarak sundu. Kitabın editörleri (Ayşenur Kolivar, Leyla Çelik) kendilerini Fadime yerine koyarak yola çıkış sorusunu şöyle dile getiriyor: “Kimim ben, Temel’in karısı ya da kızı olmanın dışında bir kimliğim yok mu?”



Sonrasındaki maceralarıysa şöyle yanıtlıyorlar: “Bu soruların yanıtlarını eski bir fotoğrafta, çeyiz sandıklarında, meraklı bir türküde, sessizce anlatılan hikayelerde aradık. Erkek egemen zihniyetin kurguladığı Fadime imajı yerine Fadimelerin sislerin içinde yankılanan seslerine kulak verdik. Fadime’yi, hem coğrafi ve toplumsal koşulların ortaklaştırdığı yönleriyle hem de farklı kültürler ve dillerde ifade edilen kadınlık durumlarının çeşitliliğiyle anlamaya çalıştık. Kah Fadime anlattı biz yazdık kah Fadime yazdı biz okuduk. Doğu Karadeniz’de Fadime olmanın hallerini yaşamdan kesitlerle sunmaya çalıştık.



Yapılmaya çalışılan şey fıkralar ve çeşitli popüler kültür ürünleri üzerinden tek tipleştirilmeye çalışılan Karadeniz kadınlarının farklı kadınlık durumlarının dile getirilmesini ve toplum yaşamı içerisinde görünür kılınmasını sağlamak. Bunun için Özellikle erkeklerin yazılarında tanımlama eğilimleri Doğu Karadenizli kadınların tek tipleştirilmesine yalnızca Temel’in karısı olma vasfıyla tanımlanmasına karşı bir duruştur. Çoğunluğu kadın olan yazarlar kadın olma durumlarını yaşadıkları ya da tanıdıkları Fadimelerin öyküleriyle dile getirmeye çalışmaktadır.”



Heyamola Yayınları 2005 yılında başlattığı Karadeniz Dizisi “Fadime Kimdir” soruşturmasıyla araştırmacılara alan açarak farklı bir boyut kazandı.



Türk halk kültüründe ikinci sınıf halk tiplemeleri ve figürleri olan Temel ile Fadime kimliklerinin, daha çok anonim fakat “ötekileştirilmesinden” yola çıkarak konunun araştırılması yönünde Linkler sadece üyelere.... Üye ol] aracılığıyla bir çağrıda bulunan yayınevinin çağrısına umulandan fazla ilgi oluştu ve Temel Kimdir yayınlandı. Edinilen tecrübeyle, “Fadime Kimdir” soruşturması için özellikle kadın araştırmacı ve yazarlara çağrıda bulunuldu. Çünkü Karadeniz’de kadın söz konusu edildiğinde, genel olarak eşi gurbette, sırtında yükü ve çocuğu eksik olmayan Fadime akla geliyor. Fıkralardaysa aptal erkek Temel’in yanında, yine ikinci sınıf bir figür olarak adlandırılan Fadime, ek olarak, son yıllarda eşi Temel’i “Nataşa” adıyla aşağılanan başka yabancı bir kadın grubunun elinden kurtarmaya çalışan bir kimlikle birlikte anılır olmuştu.



“Fadime Kimdir” soruşturmasına katılım oldukça yüksek. Alanında ilk olan bu çalışma, özellikle akademisyen kadın araştırmacı ve yazarların masaüstü çalışmalar yerine saha araştırmalarını tercih etmeleriyle kitap bilimsel bir nitelik kazandı.



Temel Kimdir ve Fadime Kimdir sorularının yanıtlarını bu çalışmalarda, umulanın aksine yazarlar hem kendilerine hem de topluma soruyorlar. Gelinen noktada “Kimdir?”den çok “Kim olmalıdır?” sorusu öne çıkmış. Dolayısıyla, yayınevi bu diziyi devam ettirip, benzer soruları Türk toplumunun kendine sorması yönündeki çabalarını sürdürme kararlılığında.

mért21