Altın Portakal ödülü Çapan�ın 'düşlerine�

mért21

Altın Portakal ödülü Çapan�ın 'düşlerine�
12. Altın Portakal Şiir Ödülü�ne değer görülen Prof. Dr. Çapan, şiirinde 'yol� imgesini çok sık kullanmasını, �Belki toplumumuzun göçebe bir toplum olmasından kaynaklanıyor. Ben de çok yol yaptım� diye açıklıyor
27 Şubat 2008 Çarşamba
MİRAÇ ZEYNEP ÖZKARTAL 12. Altın Portakal Şiir Ödülü, Prof. Dr. Cevat Çapan�ın toplu şiirleriyle aynı adı taşıyan �Bana Düşlerini Anlat� adlı eserine verildi.
Çapan�ın 1985-2001 arasında yayımlanan şiir kitaplarının yanı sıra 2001-2006 arasında yazdığı �Bana Düşlerini Anlat� başlığı altında toplanan şiirlerini de içeren kitap, 2007 başında YKY tarafından yayımlandı ve kısa sürede 2. baskısını yaptı.
Ödülü vesile edip Prof. Dr. Çapan ile buluştuk; edebiyat tutkusu, şiir ve �Bana Düşlerini Anlat� üzerine konuştuk.
Uygar bir Kübalı!
Çapan, meslek hayatında yarım yüzyılı devirmiş bir edebiyat profesörü. Ancak adı anıldığında öncelikle şiir gelir akla. Nasıl gelmesin; kendi yazdıklarının yanı sıra yaptığı şiir çevirileriyle de Türk okurunu pek çok şairle tanıştırdı bugüne kadar. Ama bu sıfatlarının ötesinde gerçek bir edebiyat tutkunu Çapan.
Böylesi bir tutkunun nasıl başladığını merak etmemek elde değil. Çok okunan bir ailede mi yetişti acaba?
�Hayır� diyor, �Entelektüel bir aile değildi bizimki. Babamın ilkokul diploması yoktu. Ama anlattığı hikayeler müthişti. Erzincan Kemah�ın bir köyünden geliyor babam. 20�li yaşlarında, tıpkı Elia Kazan�ın 'Amerika Amerika�da anlattığı gibi düş ülkesi olarak gördükleri Amerika�ya giden Ermeni arkadaşlarıyla yola çıkmış. Bir yıl sonra da kendini Küba�da bulmuş.�
Çapan�ın babası tam 18 yıl kalmış Havana�da. �Köylülüğünden hiçbir eser kalmamış� diyor Çapan ve ekliyor:
�Hatta bayağı uygar bir Kübalı olmuş.�
Ancak Türkiye�de cumhuriyetin kurulmasıyla birlikte baba Çapan da ülkesine dönmüş ve Darıca�ya yerleşmiş.
O yıllar tam da mübadele yılları. Girit�ten Darıca�ya gelen ailenin kendisinden 30 yaş küçük kızıyla evlenmiş baba Çapan ve 1933�te tek çocukları Cevat Çapan doğmuş.
Pek çok eleştirmenin şiirinde Doğu ile Batı�yı, gelenek ile moderni harmanladığını söyledikleri Cevat Çapan�ın yaşam öyküsünde de aynı bileşim görülüyor. Edebiyatla tanışması ise ilkokul çağlarını geçirdiği Darıca�da gerçekleşmiş:
�O sıralarda Darıca�ya esans ve halk hikayeleri kitapları satan bir seyyar kitapçı gelir, evin yanındaki mescidin önüne o kitapları sererdi. Orada ilk 'Hz. Ali�nin Cenkleri�, 'Kan Kalesi�, 'Tahir ile Zühre� kitaplarını okudum. Sonra İstanbul�da, Robert Kolej�de sahici edebiyatla karşılaştım.�
Lise yıllarında başladı
Kolejdeki edebiyat öğretmenlerinin de büyük etkisi olur Çapan�ın üzerinde. Özellikle de Şair Nigâr Hanım�ın oğlu Salih Keramet Nigâr ve Beethoven sevgisi nedeniyle Toven soyadını alıp kendisine B. Toven diye hitap edilmesini isteyen Baha Toven�in... Bütün bu karışım için şunları söylüyor Prof. Dr. Çapan:
�Değişik coğrafyaların ve kültürlerin yarattığı değerlere duyduğum ilgi, beni besleyen kaynaklar oldu. Onlara şükran borçluyum�.
Şiir yazmaya da çeviriye de lise yıllarında başlamış Çapan. Ancak 'çok yazan� bir şair olmamış hiçbir zaman. �Yazmaktan korktum sanıyorum� diyor ve ekliyor: �Özellikle Cambridge Üniversitesi�nde tanıdığım edebiyat devleri ürküttü beni�.
Bu korkunun da etkisiyle olsa gerek, Cevat Çapan�ın ilk kitabı �Dön Güvercin Dön�, 1985 tarihini taşıyor. Daha sonra �Doğal Tarih�, �Sevda Yaratan� ve �Ne Güzel Yolculuktu Aklımdan Çıkmaz� kitapları yayımlanıyor.
Son şiirler ise toplu şiirlerle adaş: �Bana Düşlerini Anlat�. Bu şiirlerde 'yol�un çok sık kullanılan bir imge olması dikkat çekiyor.
Bunu sorunca �Belki toplumumuzun göçebe bir toplum olmasından kaynaklanıyor� diye yanıtlıyor Çapan, �İstanbul�da yaşayan 15 milyon kişinin çoğunluğu bir yerlerden gelmiştir. Ben de çok yol yaptım. İz bırakan, dostluklar kurduğum yolculuklardı bunlar.�
'İltifat etmişler�
Bu sohbetin ardından konu, Altın Portakal Şiir Ödülü�ne geliyor.
�Özel ile geneli buluşturmuş olması, kişisel olanın evrensel olana gömülü özünü pırıl pırıl bir lirizmle dile getirişindeki ustalık, doğallık ve sahiciliği� nedeniyle bu ödüle lâyık görülen Çapan, gerekçe konusunda alçakgönüllülüğü elden bırakmıyor:
�İltifat etmişler.�
Bana Düşlerini Anlat İstersen bana düşlerini anlat,
İstersen sus sabahın sisli alacasında
yollara düşerken tökezlediğin,
dağ yamacında çiçekleri kokla
ve başla gene de anlatmaya
suyunu içmeye eğildiğin
o keklik pınarını, uykulu kanatlarıyla
havalanan kuşları... Bir gece marangozdun sen Pekeriç
kuytusunda,
uzakta su değirmeni,
yatağın toprak damda,
düşlerinde bıldır yağan kar.
Haydi bir cıgara sar şimdi
nasırlı parmaklarınla
ve bana düşlerini anlat; �Ah o bulutsuz gökyüzü, o çırpıntısız deniz,
kumsalını, kayalıklarını uzaktan görebildiğimiz
ada!�

I3ARON