03-29-2008, 02:10 PM
|
|
| | Engerek Engerekgiller (Latince Viperidae) familyasından çeşitli yılan türlerine verilen genel ad. Yaşadığı yerler
Avustralya hariç, dünyanın bütün sıcak ve ılık bölgeleri. Ancak Avrupa'da Vipera berus'un dağılımı Kuzey Kutup dairesine kadar ulaşabilir. Özellikleri
Engerekler hemolitik zehire sahiptirler yani zehirleri kanın yapısını bozar. Çok bazı türlerinin zehri çok tehlikelidir. Ancak engerekler ağır ve sakin hayvanlar olup genellikle gece güneş battıktan sonra yada sabah alaca karanlıkta avlandıklarından insanlarla fazla karşılaşmazlar. Bir çoğunun başı şişkin zehir bezleri nedeniyle üçgen şeklindedir. Kafalarının üzerinde genellikle muntazan plaklar değil, pullar vardır. Alt kısmından bakıldığında anal kloak yarığının hemen üzerindeki anal plak tek parçadır, kuyruk kloak boşluğundan sonra aniden incelir. Sırtlarında bir şerit deseni bulunur.
Ömrü
20-30 yıl
Geniş üçgen başlı, kısa kuyruklu, tıknaz gövdeli olup sırtları boyunca baklava veya zikzak desenli bir bant bulunur. Çoğunlukla gündüz güneşlenir, gece avlanırlar. Avlanmada avlarının peşinden dolaşmazlar. Sessizce avını beklerler. Üst çenelerindeki oluklu iki dişi, ağız kapalıyken damağın üzerine yapışık durur. Avına saldırmak için ağızını açtığında dikleşirler. Bütün yılanlar gibi diliyle koku alır. Zehirlediği avının izini diliyle takib eder. Ölüsünü bularak yutarlar. Ana besini fare, kuş, kertenkele ve böceklerdir, bazen diğer yılan türlerini de yerler. Göz bebekleri, gündüzleri dikey çizgi halindedir.
30 santimetrelik çayır engereğinden, 2 metrelik Gabon engereğine kadar değişik uzunlukta bir çok türü vardır. Çeşitli renkte olurlar. Bütün yılanlar gibi sağırdırlar ancak topraktaki sarsıntıları kolayca hissederler. Ormanlık, çöllük, kayalık gibi çeşitli yerlerde yaşarlar. Toprak ve kumlarda tüneller açan, iyi yüzen, ağaca ve çalılıklara tırmananlar vardır. Kışı, soğukta nemli yerlerde uyuşuk olarak geçirirler. Sarı engerek hariç hepsi ovovivipardır, yani yumurtalar ana karnında çatlayarak yavrular doğar. Sarı engerek yumurtlar. Dünyanın en zehirli yılanlarından olan Echis carinatus engereği 70 cm uzunluktadır. Zehiri, kobra zehirinden beş kat daha güçlüdür. Hemen kalbe tesir eder. Vücudunun yanlarındaki testere dişli pullarını birbirine sürterek tehdit edici bir ses çıkararak saldırır.
ABD'de yaşıyan çukur engereklerinin alınlarında ince zarlı iki çukur bulunur. Bunlar, sıcak kanlı hayvanların vücutlarından yayılan ısı dalgalarını (kızılötesi ışınları) tesbit ederler. Bunlar tabiı termal dedektörleridir. Bunların sayesinde avlarını karanlıkta bile bularak takip ederler. Bu çukurlardan dolayı, bunlara çukur engerekler adı verilmiştir. Çıngıraklıgiller ailesine girmekle beraber kuyruklarında çıngırak bulunmaz. Bazı zoologlar engerekgillerle, çukur engerekgilleri aynı familyaya bağlı, iki alt-aile olarak kabul ederler. Gerçek engerekgillerde yüz çukurları yoktur. Canlı termal dedektörleri (ısıyı 1 metreden bir derecenin 1/10'u hassasiyetinde algılayabilir) yalnız boa, çıngıraklı ve çukur engerek yılanlarında bulunur. Türkiye'de de birçok engerek türü yaşamaktadır.
Bunların tamamı Vipera ve Macrovipera cinsine dahildir. Türler
* Vipera albizona
* Vipera ammodytes - Boynuzlu engerek. Türkiye
* Vipera aspis - Avrupa engereği
* Vipera barani - Baran engereği. Türkiye
* Vipera berus - Bayağı engerek
* Vipera bornmuelleri - Lübnan engereği
* Vipera darevskii - Darevsky engereği
* Vipera dinniki
* Vipera eriwanensis Türkiye
* Vipera kaznakovi - Kafkas engereği. Türkiye
* Vipera latastei
* Vipera latifii
* Macrovipera lebetina - Koca engerek. Türkiye
* Vipera lotievi
* Vipera magnifica
* Vipera monticola - Dağ engereği
* Vipera nikolskii
* Vipera orlovi
* Vipera palaestinae - Filistin engereği
* Vipera pontica - Çoruh engereği. Türkiye (Artvin)
* Vipera raddei - Ağrı engereği. Türkiye
* Vipera renardi
* Vipera russelli - Russell engereği
* Vipera sachalinensis - Sakhalin engereği
* Vipera seoanei - Portekiz engereği
* Vipera ursinii - Çayır engereği. Türkiye
* Vipera wagneri - Vagner engereği. Türkiye
* Vipera xanthina - Şeritli engerek. Türkiye  |
|
| |