Yabancı ülkelerde yetiştirilen kombine verim yönlü yerli koyunlar

\\marjory\\

Hemen her ülkenin kendine özgü yerli koyun tipleri vardır. Bu yerli koyunlar tarımı ileri gitmiş ülkelerde çeşitli amaçlarla ele alınarak ıslah edilmiş ve az çok değerlendirilmişlerdir. Avrupa’yı dikkate alarak diyebiliriz ki Manş denizinden Marmara denizine bir hat çekecek olursak, bu hattın kuzeyinde kalan ülkelerde yerli koyunlar yapağı et yönünde ıslah edilmiş ve edilmektedir. Aynı hattın güneyinde kalan ülkelerde ise yerli koyunlar süt verimi başta olmak üzere kombine yönlü yada tipik süt koyunu olarak ıslah edilmeye çalışılmıştır. Bu ifade ile açıkça şu noktayı ortaya koymuş oluruz; Kuzey Avrupa ülkelerinde yerli koyunların ıslahında yapağı-et yönü başta gelmektedir. Ancak burada söz konusu yapağı, merinos tipi ince yapağı değildir. Güneyde ve özellikle Akdeniz havzasında ise süt yönü birinci planda dikkate alınmaktadır. Nitekim koyun sütünden peynir yapımı Akdeniz ülkelerinde önemli bir ekonomik konudur.

Asya ve Afrika gibi tarımın İyi gelişmediği ülkelerde yerli koyun ırklarının hemen hemen doğaya terkedilmiş gibi geri bir sistem içinde yetiştirildiğini görmekteyiz. Et. süt ve yapağı verimini aynı derecede önemli sayan fakir çiftçi ailelerinde ve bazen de olanakları nispeten iyi olan geniş sürülerde herhangi bir verim denetimi ve seleksiyon yapmadan yürütülen bu koyunculuk şekli Türkiye’nin etrafında birçok komşu ülkelerde görüldüğü gibi, kimi Güney Amerika, Afrika ve Asya ülkelerinde de görülmektedir. Kaba-karışık yapağı, küçük yapı ve düşük süt ve yapağı verimi bu yerli koyunların başlıca özelliğidir. Kimi tiplerde lezzetli ve gevrek ete rastlanır. Bu tip yerli koyunlar çok az masrafla yetiştirilmekte olduğundan az verimli olmalarına karşın yine fakir aile işletmelerinin en büyük ekonomik dayanağı olmaktadır. Başka bir deyişle o koşullarda çiftçinin gelir sağlayabildiği tek üretim koludur. Hemen her ülkede gelişen tarıma koşut olarak bu tip koyunculuğun da yavaş yavaş yönü değiştirilmeye çalışılmaktadır. Bu bahsedilen kombine verim yerli koyunlar bugünkü dünya koyunculuğu bakımından fazla bir değer taşımazlar. Ancak o ülkelerin köylü işletmeleri bakımından yaşamsal bir değer taşıdıkları açıktır.