sosyolojik, psikolojik ve etnografik açılardan ""tesbihin"" işlevi

OrjiNaLiki

Necip Sarıcı, Duá Taneleri:Tesbih
Tesbih,İşlevi saymakla bitmez

tesbih yapılan maddeler yedi başlıkta toplamış: Maden kökenli maddeler (zümrüt, yeşim, altın), hayvansal maddeler (fildişi, boğa boynuzu, kaplan tırnağı, denizlerin verdiği maddeler (inci, mercan, sedef), fosil kökenli maddeler (kehribar, oltutaşı, lületaşı), ağaçlar (abanoz, ödağacı, zeyti), bitkiler (kuka, narçılkorozo), sentetik maddeler (almansakızı, kristal, katalin)... Bu maddelerin herbirinin birbirinden ilginç hikayesi var.

SİHİRLİ MALZEME: KEHRİBAR

Bu maddeler arasında kehribar özel bir yer taşıyor. Necip Sarıcı da ona özel bir yakınlık duymuş olacak ki ayrı bir bölüm ayırmış: ‘Bir sihirli malzeme: Kehribar.’ Türkiye dışında amber olarak bilinen kehribar, en az elli milyon önce var olan bir tür çam ağacının gövdesinden akan reçinenin fosilleşmesinden oluşuyor. Çok az miktarda bulunan bu özel maddeye kuzey ülkelerinde rastlanıyor. Osmanlı’da ise kehribar Polonya’dan ithal ediliyor ve tesbih, nargile, sigara ağızlığı yapımında kullanılıyor. Görüntüsü ve rengiyle hemen insanı kendine aşık eden bu maddenin bir özelliği de çam kokusu taşıması


‘DÜNDEN bugüne, sosyolojik, psikolojik ve etnografik açılardan tesbihin işlevi nedir?’ diye fikredecek olursak:

1. Çeşitli sergilemelerle, övünçle gösterilen bir koleksiyon malzemesidir.

2. Alışkanlıkların terkinde (sigara gibi) beyni kendisine odaklayan aletdir.

3. Kulüp renkleri taşıdığında ‘taraftarlık’ simgesidir.

4. Stres atmak için kullanılan kolay bir unsurdur.

5. Parmaklar arasında çevrilince bir ‘külhanbeylik’ simgesidir!

6. Eziyeti kendi üzerine alarak, şiddetin dışa vurumunu önleyendir!

7. Aksesuardır.

8. Meditasyon aracıdır.

9. Renk tutkunluğudur. (Kehribar ve sıkma’nın giderek koyulaşması gibi.)

10. Madde tutkunluğudur ki, en ziyade kehribarda bu aşk yaşanır.

11. Kişilik simgesidir. (Bu kültürde olgunluğa erişenlerin çektiği tesbih.)

12. Tarikat sembolüdür. (Mevlevi, Bektaşi, Kadiri, Rufái ve diğerlerinin simgeleriyle süslü tesbihler.)

13. Zikir aracıdır. (Binlik tesbihi üç kez çekip, ölenin ruhuna dua etmek gibi.)

14. Evrád (vird’in çoğulu); yani, bir duayı belli sayıda tekrarlamak içindir.

15. Esma çekmek (Allah’ın 99 güzel ismini anmak) içindir.

16. Namaz tesbihi olarak, 33’er defa Sübhanallah, Allahüekber, Elhamdülillah demek içindir.

17. Tesbih ustasının çekimi’dir. (Tesbih yapımına ‘tesbih çekmek’ denir.)