Molekül Yapısı

İsimli konu WH 'Kimya' kategorisinde, spartakus üyesi tarafından 18 Kasım 2007 tarihinde yazılmıştır. Konu Özeti: Molekül Yapısı. Molekül Yapısı 01. Değerlik Elektron Sayısı (DE) 02. Lewis Kuralı 02.01. Moleküllerin Lewis Yapısının Belirlenmesi 02.02. Formal Yük 03. VSEPR... MolekÜl Buketİ Homojen ve heterojen maddelerin molekül yapısı nedir? ...

  1. Molekül Yapısı

    01. Değerlik Elektron Sayısı (DE)
    02. Lewis Kuralı
    02.01. Moleküllerin Lewis Yapısının Belirlenmesi
    02.02. Formal Yük
    03. VSEPR Kuralı
    03.01. 2 Elektron Çifti
    03.02. 3 Elektron Çifti
    03.03. 4 Elektron Çifti
    03.04. 5 Elektron Çifti
    03.05. 6 Elektron Çifti


    Atomlar belirli kurallar çerçevesinde belirli geometrik düzende birleşerek molekülleri oluştururlar. Moleküller için çeşitli açıklamalar yapabilmek için öncelikle molekülün yapısını bilmemiz gerekmektedir.


    01. Değerlik Elektron Sayısı (DE)

    Atomların en son kabuğundaki toplam elektron sayısıdır. Bu elektronlar çekirdeğe daha uzak olduğu için koparılmaları daha kolaydır ve tepkimelerde değişikliğe uğrayan elektronlardır. N (azot) atomunun değerlik elektronu 5 tir (2s22p3).

    Örneğin atom numarası 7 olan N (azot)’ un un elektron dağılımı şu şekilde olur.

    7N 1s2 2s22p3 N atomunun değerlik elektronu 5 tir (2s22p3).



    Şekilde de görüldüğü gibi p orbitallerinin elektronları tek tek yerleştirilir.

    20Ca atomunun ise elektron dağılımı (DE)

    1s2 2s22p63s23p64s2 şeklindedir. Ca atomunun değerlik elektronu 2 dir (4s2 ).

    6C elektron dağılımı

    1s2 2s22p2 C atomunun değerlik elektronu 4’tür (2s22p2 )

    Geçiş elementlerinde (n-1) d orbitalindeki elektronlarda değerlik elektronlarına eklenir.

    23V 1s2 2s22p63s23p64s23d3

    23V’ nin değerlik elektronu 5’tir (4s23d3)


    02. Lewis Kuralı

    Soygazlar son kabuklarında sekiz elektron bulundururlar. Yani değerlik elektron sayısı sekizdir ve karalı bir yapıları vardır. Atomlarda periyodik tabloda kendine en yakın soygaza benzemek için elektron alışverişinde bulunurlar veya elektronlarını bağ yapacakları diğer atom ile ortaklaşa kullanırlar. Atomların son kabuklarında bulunan elektronlar 4 taneden azsa önce bunlar teker teker yerleştirilir. 4 ten sonraki elektronlar ise eşleşmemiş elektronların yanına eşleştirilir.


    7N 1s2 2s22p3



    8O 1s2 2s22p4 Değerlik elektron sayısı 6 (2s22p4) . 6 elektoronun 4 tanesi teker teker yerleştirilir. Kalan 2 elektronda tek elektronların yanına yerleştirilir.



    Aşağıdaki nokta yapısından O (oksijen) atomunun 2 tane ortaklanmamış elektronu 2 tanede
    bağ yapmakta kullanabileceği elektronu olduğunu görüyoruz. Yani O atomu 2 bağ yapabilir.


    02.01. Moleküllerin Lewis Yapısının Belirlenmesi

    H2O molekülü örnek alınarak moleküllerin lewis yapısını açıklayabiliriz.

    1. Moleküldeki toplam değerlik elektronları hesaplanır.

    1H 1s1 Değerlik elektronu (DE) 1 ( 2 tane H atomu olduğu için 2x1= 2 )

    8O 1s2 2s22p4 Değerlik elektronu 6

    DE = 6+2 = 8

    2. Molekülün oktet kuralına uyması için gerekli elektron sayısı bulunur (OK).
    Molekülde kaç tane H atomu varsa 2 ile çarpılır. Diğer atomlar 8 çarpanı ile çarpılır.
    OK = 2 x 2 ( 2 H atomu var) + 8 x 1 (1tane O atomu var) = 12

    3. Molekülün bağ elektronları bulunur.

    BE = TDE - OK
    BE = 12 – 8 = 4
    4 tane elektron bağ yapmak için kullanılacak. Buda molekülde 2 tane bağ olduğunu gösterir (her bir elektron çifti bir bağa karşılık gelmektedir).

    4. Moleküldeki bağ yapmayan yani ortaklanmamış elektronlar bulunur (OE).
    OE = DE – BE
    OE = 8 – 4 = 4

    5. Eğer yapıda H atomu varsa bunlar uçlara yerleştirilir. Yoksa (+) pozitif yüklü iyon ortaya koyulur. Moleküller arasında önce bağlar yerleştirilir.



    Eğer yapıda artan bağ kalırsa tekli bağların yanına çift bağ olarak yerleştirilir.

    6. Bağ yapmayan elektronlar atomların çevresine okteti sağlayacak şekilde yerleştirilir. H atomunun oktet kuralına göre 2 elektronu diğer atomların ise 8 elektonu olduğu unutulmamalıdır.



    O atomunun 2 tane bağ elektronundan gelen toplam 4 tane elektronu vardır. Geriye oktet kuralını tamamlaması için 4 elektrona ihtiyacı vardır.

    02.02. Formal Yük

    Formal yük = Grup numarası – OE - BS

    Formal yük O için = 6 - 4 -2 = 0

    Formal yük H için = 1- 0 – 1 = 0



    Bulunan formal yükler atomların üzerine yazılır.

    03. VSEPR Kuralı

    Moleküldeki bağ elektronları ve ortaklanmamış elektronlar birbirlerini iterler. Elektronlar, atomlar etrafına bu itmeyi minimuma getirecek şekilde yerleştirilirler. Bunun sonucunda da moleküller kendilerine özgü geometrik şekiller oluştururlar.

    03.01. 2 Elektron Çifti

    Bir X atomuna 2 tane başka atom bağlandığında arada 2 tane bağ oluşur. Her bağ, bir elektron çifti içermektedir. Bağlar arası itme kuvveti az olduğundan yapı düzlemseldir. Bağlar arasındaki açı 180° dir.




    Örnek olarak BeCl2 molekülü verilebilir.


    03.02. 3 Elektron Çifti

    Bir X atomuna 3 tane başka atom bağlandığında arada 3 tane bağ oluşur. Her bağ, bir elektron çifti içermektedir. Bağlar arasındaki açı 120° olup yapı düzlem üçgen şeklindedir. Bu yapıya örnek olarak BF3 verilebilir.



    Eğer yapı XY2 şeklinde olup birde ortaklanmamış (bağ yapmayan) elektron çifti varsa molekül V şeklini alır ve aradaki bağ açısı yine 120° dir. Bu duruma örnek olarak SO2 verilebilir.



    03.03. 4 Elektron Çifti

    Bir X atomuna 4 tane başka atom bağlandığında arada 4 tane bağ oluşur. Her bağ, bir elektron çifti içermektedir. Bağlar arasındaki açı 109,5° olup yapı tetrahedral (dört yüzlü) şeklindedir. Bu yapıya en güzel örnek CH4 verilebilir.



    Eğer yapı XY3 şeklinde olup birde ortaklanmamış (bağ yapmayan) elektron çifti varsa bu elektronlar bağ elektronlarını iteceği için bağ açısı azalır ve aradaki bağ açısı yine 107° dir. Bu yapıya en güzel örnek NH3 (amonyak) tır.



    Eğer yapı XY2 şeklinde olup yapıda 2 tane ortaklanmamış (bağ yapmayan) elektron çifti varsa bu elektronlar bağ elektronlarını iteceği için bağ açısı azalır ve aradaki bağ açısı yine 104,5° dir. Bu yapıya en güzel örnek H2O (su) dur.








    03.04. 5 Elektron Çifti

    Bir X atomuna 5 tane başka atom bağlandığında arada 5 tane bağ oluşur. Her bağ, bir elektron çifti içermektedir. Bağlar arasındaki açı 120° ve 90° olup yapı üçgen çiftpiramit şeklindedir. Bu yapıya örnek olarak PCl5 verilebilir.



    Eğer yapı XY4 şeklinde olup birde ortaklanmamış (bağ yapmayan) elektron çifti varsa molekülün yapısı aşağıdaki gibi olur. Bu yapıya örnek olarak SF4 verilebilir.



    Eğer yapı XY3 şeklinde olup 2 tanede ortaklanmamış (bağ yapmayan) elektron çifti varsa molekülün yapısı aşağıdaki gibi olur. Bağlar arasındaki açı 90° dir Bu yapıya örnek olarak ClF3 verilebilir.




    Eğer yapı XY2 şeklinde olup 3 tanede ortaklanmamış (bağ yapmayan) elektron çifti varsa molekülün yapısı aşağıdaki gibi olur. Bağlar arasındaki açı 180° dir . Bu yapıya örnek olarak XeF2 verilebilir.



    03.05. 6 Elektron Çifti

    Bir X atomuna 6 tane başka atom bağlandığında arada 6 tane bağ oluşur. Her bağ, bir elektron çifti içermektedir. Bağlar arasındaki açı 90° olup, yapı oktahedral (sekizyüzlü) şeklindedir. Bu yapıya örnek olarak SF6 verilebilir.




    Eğer yapı XY5 şeklinde olup 1 tanede ortaklanmamış (bağ yapmayan) elektron çifti varsa molekülün yapısı aşağıdaki gibi olur. Bu yapıya örnek olarak BrF5 verilebilir.




    Eğer yapı XY4 şeklinde olup 2 tanede ortaklanmamış (bağ yapmayan) elektron çifti varsa molekülün yapısı aşağıdaki gibi olur. Bu yapıya örnek olarak XeF4 verilebilir.
    18 Kasım 2007
    #1
  2. Molekül Yapısı Cevapları

  3. bir de istediğimi versniz :P::P:P:P:P:P
    13 Ocak 2011
    #2
soru sor

Molekül Yapısı

Alakalı Aramalar:

  1. molekül yapısı