> Gazlar soru cozumlu geniş anlatım

İsimli konu WH 'Kimya' kategorisinde, ReAlWaN üyesi tarafından 18 Kasım 2007 tarihinde yazılmıştır. Konu Özeti: > Gazlar soru cozumlu geniş anlatım. GAZLAR ÖZELLİKLER Madde ve özellikleri konusunda maddenin katı, sıvı ve gaz olmak üzere üç fiziksel halinin olduğunu söylemiştik. Bu konuda maddenin gaz... İsrobot geniş anlatım Analitik Geometri(Geniş Anlatım) ...

  1. GAZLAR
    ÖZELLİKLER
    Madde ve özellikleri konusunda maddenin katı, sıvı ve gaz olmak üzere üç fiziksel halinin olduğunu söylemiştik.
    Bu konuda maddenin gaz halini inceleyeceğiz.
    GAZLAR: Belirli hacmi ve şekli olmayan koyuldukları bütün kapları dolduran maddelerdir. Gazlar sıkıştırıldıklarında hacimleri büyük ölçüde sıkıştırılabilen maddelerdir.
    Gerçek gazların özelliklerini inceleyebilmek çok zor olduğundan ilim adamları ideal gaz modelini geliştirmişlerdir. İdeal gaz gerçekte var olmayan bir gazdır.

     Gazların sıcaklığını çok artırıp basıncını çok düşürdüğümüzde gerçek gaz ideal gaz gibi davranır.

     Gazlar üzerindeki basıncı artırıp sıcaklığını düşürürsek gaz sıvılaşır.

     Gazların görünür özelliklerinden faydalanarak görünmeyen özelliklerini inceleyen teoriye KİNETİK GAZ TEORİSİ denir.


    İDEAL GAZLARIN ÖZELLİKLERİ
    1. Gaz taneciklerinin hacimleri, tanecikler arası mesafe yanında sıfır kabul edilir.
    2. Tanecikler arasındaki etkileşim (itme ve çekme kuvvetleri) sıfır kabul edilir.
    3. Gaz tanecikleri birbirleriyle ve içinde bulundukları kabın iç yüzeyiyle sürekli çarpışırlar. Bu çarpışmalar fiziksel olup esnek çarpışmadır.
    4. Gaz taneciklerinin özellikleri incelenirken ölçülebilen özellikleri üzerinde durulur.

    Gazların ölçülebilen özellikleri
    P V n T dir
       
    Basınç Hacim Mol Mutlak
    (atm) (L) (mol) sıcaklık (K)

    Basınç (P)

    Kapalı bir kapta gaz basıncı manometre ile ölçülür. basınç birimi atmosferdir.
    1 Atmosfer basıncı: 0C, deniz seviyesinde 76cm yüksekliğindeki civa sıvısının tabana yapmış olduğu basınca eş değer açık hava basıncına 1 atm denir.




    Hacim (V)
    Bir maddenin uzay boşluğunda doldurduğu yere hacim denir. Gazların hacmi koyuldukları kapların iç hacimlerine eşittir. Hacim birimi olarak gazlarda genellikle Litre (L) kullanılır.


    Mol Sayısı (n)
    Bir maddenin tanecik sayısının Avogadro sayısıyla kıyaslanmasından elde edilen bir niceliktir. Daha önceki konularımızda mol kavramını detaylı olarak gördük.





    Sıcaklık (T)
    Sıcaklık bir maddenin taneciklerinin ortalama kinetik enerjilerinin bir ölçüsüdür. Termometre denilen aletle ölçülür. Gazların ortalama kinetik enerjisi ile mutlak sıcaklık doğru orantılıdır.
    Çeşitli sıcaklık ölçekleri ve birimleri vardır. Fahrenheit (F), Celcius (C) ve Kelvin (K) gibi

    t C + 273 = T K
    t C + x 32 = F

     Gazlarda mutlak sıcaklık kullanılır. Yani Kelvin sıcaklığı



    GAZ KANUNLARI
    BOYLE - MARIOTTE KANUNU
    CHARLES KANUNU
    GAY - LUSSAC KANUNU
    DALTON KANUNU
    AVOGADRO KANUNU

    BOYLE - MARIOTTE KANUNU
    Sıcaklığı ve miktarı sabit olan bir gazın basıncı ile hacminin çarpımı da sabittir.
    < n ve T > sabit ise PxV = k ( k sabit bir sayı)
    ya da
    Sıcaklığı ve miktarı sabit olan bir gazın basıncı ile hacmi ters orantılıdır.
    < n ve T > sabit ise P  V-1
    Şimdi bu olayı sürtünmesiz pistonlu kaplarda görelim...


    Bu durumda
    P1V1 = P2V2 = P3V3 ...

    Şimdi bu olayın grafiklerini inceleyim

    Şimdi bu olayı örnekler ile açıklayalım

    ÖRNEK ÇÖZUM
    Şekildeki sistemde kaplar arasındaki musluklar sabit sıcaklıkta açıldığında sitemin toplam basıncı kaç atm olur?
    A) 1,2 B) 1,6 C) 2,0 D) 2,4 E) 2,8 MUSLUKLAR
    AÇILMADAN ÖNCE AÇILDIKTAN SONRA
    P1V1 + P2V2 + P3V3 = PSONVSON
    3 x 4 + 0 x 4 + 6 x 2 = PSON x (4+4+2)
    24 = 10PSON
    2,4 = PSON
    CEVAP - D

    Şekildeki sistemde M muslukları açıldığında piston nerede durur? (Aralıklar eşit bölmeli olup sıcaklık sabittir.)
    A) X B) X ile Y arası C) Y
    D) Z E) T
    MUSLUKLAR
    AÇILMADAN ÖNCE AÇILDIKTAN SONRA
    P1V1 + P2V2 + P3V3 = PSONVSON
    4P 2V + 2P 3V + P 3V = P VTOP
    8PV + 6PV + 3PV = P VTOP
    17PV = P VTOP
    17V = VTOP
    Hacmin 17 V olması için piston T noktasına ulaşmalı
    CEVAP - E

    Yandaki grafikte bir gazın basıncı (P) ile hacmi (V) arasındaki ilişki verilmiştir. Buna göre;
    I. Sabit sıcaklıkta A noktasın
    daki mol sayısı, B noktasın
    dakinden büyüktür.
    II. A ve B noktalarında gazların mol sayıları eşit ise B
    noktasında gazın öz kütlesi daha küçüktür.
    III. Sabit sıcaklıkta A noktasındaki (PxV), B
    noktasındaki (PxV) ına eşittir.
    Yargılarından hangileri doğrudur?
    A) Yalnız II B) I ve II C) II ve III
    D) I ve III E) I – II ve III
    I. V1 hacminde A noktasındaki basınç P2 B noktasının göstereceği basınçtan daha büyüktür. Basıncın mol sayısı ile doğru orantılı olduğunu düşünürsek bu A noktasındaki basınç B'den fazladır.
    II. A ve B noktalarında mol sayıları eşit ise bu noktalardaki kütlelerde eşittir. B noktasının hacmi daha büyük olduğundan öz kütlesi daha küçüktür.
    III. P - V ilişkisin grafikteki gibi olması için gazın n ve T niceliklerinin sabit olması gerekir. bu durumda da PxV değerleri grafikteki eğri üzerinde har noktada birbirine eşittir. Buna A ve B noktaları da dahil
    CEVAP - E



    CHARLESS Kanunu
    "Basıncı (P) ve miktarı (n) sabit olan bir gazın; hacmi (V) ile mutlak sıcaklığı (T) doğru orantılıdır."
    Bu olayı şöyle sembolize edebiliriz:
    < n ve P > sabit ise V 

    ________________________________________



    Bu olayı grafiklerle şöyle izah edebiliriz:

    Her iki grafikte de n ve P sabittir
    İkinci grafikte -273'ten sonra kesik kesik çizilen kısım; gazların oralarda sıvılaştığını ifade etmektedir. -273' ten daha küçük sıcaklıklarda maddenin gaz halinin bulunmadığı anlamına gelir.
    ________________________________________
    Bu kanunu bir örnekle açıklayalım:
    ÖRNEK 1
    Normal koşullarda bulunan bir miktar O2 gazının hacmi 20 L gelmektedir bu gazın hacmini aynı basınçta 100 L yapabilmek için sıcaklığını kaç 0 C 'ye çıkartmalıyız?

    ÇÖZÜM
    N.K. 0 0 C = 273 K ve 1 atm'de gazın hacmi 20 L ise;

    olduğuna göre; T2 = 1365 K


    Sonuç 0C olarak istendiğine göre: T 0K = t 0C + 273 ise

    1365 = t 0C + 273
    1365 - 273 = t 0C
    1092 = t 0C



    GAY LUSSAC Kanunu
    "Hacmi ve miktarı sabit olan bir gazın, basıncıyla (P) mutlak sıcaklığı (T) doğru orantılıdır."
    ________________________________________
    Bunu şöyle formüle edebiliriz;
    < V ve n > sabit ise P  T yani
    ________________________________________

    Bu olayı grafiklerle şöyle izah edebiliriz;

    ________________________________________
    Şimdi birde örnek çözelim:
    ÖRNEK 1
    Kapalı bir kapta 2 atm. basınçta bulunan 0 0C'deki He gazının basıncını 8 atm. yapabilmek için sıcaklığını kaç 0C ' çıkartmalıyız?

    ÇÖZÜM
    Kapalı kap demek hacmi sabit olan gaz demek. Ayrıca gazı ısıtmakla mol sayısı da değişmeyeceğinden "n" de sabittir. Bu durumda;

    Eşitliğinde değerleri yerine koyarsak;

    Buradan T2 ' yi bulursak;

    2T2 = 8 x 273
    T2 = 4 x 273
    T2 = 1092 0K ancak sonuç 0C olarak istendiği için;
    T 0K = t 0C + 273
    1092 0K = t 0C + 273
    1092 - 273 = t 0C
    819 = t 0C

    GAY LUSSAC Kanunu
    "Hacmi ve miktarı sabit olan bir gazın, basıncıyla (P) mutlak sıcaklığı (T) doğru orantılıdır."
    ________________________________________
    Bunu şöyle formüle edebiliriz;
    < V ve n > sabit ise P a T yani
    ________________________________________

    Bu olayı grafiklerle şöyle izah edebiliriz;

    ________________________________________
    Şimdi birde örnek çözelim:
    ÖRNEK 1
    Kapalı bir kapta 2 atm. basınçta bulunan 0 0C'deki He gazının basıncını 8 atm. yapabilmek için sıcaklığını kaç 0C ' çıkartmalıyız?

    ÇÖZÜM
    Kapalı kap demek hacmi sabit olan gaz demek. Ayrıca gazı ısıtmakla mol sayısı da değişmeyeceğinden "n" de sabittir. Bu durumda;

    Eşitliğinde değerleri yerine koyarsak;

    Buradan T2 ' yi bulursak;

    2T2 = 8 x 273
    T2 = 4 x 273
    T2 = 1092 0K ancak sonuç 0C olarak istendiği için;
    T 0K = t 0C + 273
    1092 0K = t 0C + 273
    1092 - 273 = t 0C
    819 = t 0C




    DALTON YASASI
    Hacmi ve sıcaklığı sabit olan bir gazın basıncı ile mol sayısı doğru orantılıdır.
    Bu ifadeyi şöyle sembolize edebiliriz.
    < V ile T > sabit ise P  n
    Şimdi aşağıdaki pistonlu kaplarda bu olayın nasıl olduğunu inceleyelim


    ________________________________________
    Şimdi de bu olayın grafiğini çizelim;

    DALTON YASASI
    Hacmi ve sıcaklığı sabit olan bir gazın basıncı ile mol sayısı doğru orantılıdır.
    Bu ifadeyi şöyle sembolize edebiliriz.
    < V ile T > sabit ise P  n
    Şimdi aşağıdaki pistonlu kaplarda bu olayın nasıl olduğunu inceleyelim


    ________________________________________
    Şimdi de bu olayın grafiğini çizelim;





    AVOGADRO KANUNU
    Sıcaklığı ve basıncı sabit olan bir gazın hacmi ile mol sayısı doğru orantılıdır.
    Bu ifadeyi söyle sembolize edebiliriz.
    < P ile T > sabit ise V  n dir.
    Şimdi aşağıda pistonlu kaplarda bulunan gazların davranışını inceleyim.




    Şimdi bu olayın grafiğini çizelim;










    ________________________________________
    ÖRNEK
    ÇÖZÜM







    İDEAL GAZLAR
    İDEAL GAZ DENKLEMİ
    Şu ana kadar gaz kanunlarından elde ettiğimiz bağıntıları şöyle bir hatırlarsak:

    P  n V T
    P T olduğuna göre
    P V  n T orantısını elde ederiz.
    P V  n T orantısını eşitliğe dönüştürürsek bir orantı sabiti olur. Bu orantı sabitine “R” dersek


    P V = n R T


    Bu bağıntıya ideal gaz denklemi denir.
    Bu denklemi tanıyalım:






    olur.

    Normal Koşullarda R’nin sayısal değerini bulursak:

    N.K.da yani
    0 °C = 273°K’de 1 atm basınçta
    1 mol gaz 22,4 Litre olursa

    N.K’da R’nin sayısal değeri



     Bir gazın herhangi bir şartta bir niceliği (P, V, n, T’den biri) istenirse ideal gaz denklemi kullanılır.)


    P V = n R T ideal gaz denklemi

    E Bir gazın iki farklı şartlarda P, V, n ve T nicelikleri kıyaslanırsa ya da aynı koşullarda iki gaz birbiriyle kıyaslanırsa bileşik gaz denklemi kullanılır.

    Bileşik gaz denklemi.



    ÖRNEK 1:
    2 atm basınçta 0°C de 2,24 litre hacmindeki kapalı kapta kaç mol O2 gazı vardır.

    ÇÖZÜM:
    P V = n R T
    2 . 2,24 = n . . 273
    4,48 = n . 22,4
    0,2 = n mol



    ÖRNEK 2:
    Aynı koşullarda 4 g XO2 ile 5 g XO3 gazları eşit hacim kapladığına göre X’in atom ağırlığı nedir? (O = 16)


    ÇÖZÜM:
    Aynı koşullar demek P ve T sabittir ve bu soruda XO2 ile XO3 kıyaslanıyor. O halde bileşik gaz denklemini kullanalım.



    P ve T sabit ise
    hacimlerde eşit ise

    n1 = n2 olur. n = ise


    4(X+48) = 5(X+32)
    4X + 4 . 48 = 5 (X+32)
    192 = X + 160
    32 = X
    X = 32 g/mol
    İdeal gaz denklemini biraz daha tanıyalım
    P V = n R T


    P V = R T

    P MA = d R T

    Bir gazın özkütlesi

    N.K.da olur.

    karışımın özkütlesi


    ÖRNEK 3:
    N.K.da öz kütlesi 1,25 g/L olan gaz hangisidir?
    (C= 12, N= 14, O= 16)

    A) CO B) CO2 C) NO D) E) N2O


    ÇÖZÜM:
    N.K.da
    Þ 1,25
    MA = 28 g/mol
    Cevap (A)



    ÖRNEK 4:
    Kapalı bir kapta 2 atm basınçta 3,2 gram CH4 gazı 0°C bulunmaktadır. Kaba kaç gram daha H2 gazı eklenirse kabın basıncı 273°C’de 8 atm olur? (CH4= 16, H2= 2)


    ÇÖZÜM:
    Soruda kıyaslama var. O halde
    ( V ® Sabit)
    n2 = n1 + x dir.
    T1 = 0°C + 273 = 273 °K
    T2 = 273 + 273 = 546 °K

    mol

    10 2 . n2 . 2 = 8 . 0,2

    20 n2 = 8
    n2 = = 0,4 mol
    n2 = n1 + x
    0,4 = 0,2 + x

    x = 0,2 mol gaz eklenir.
    m = n . MA
    = 0,2 . 2
    = 0,4 gram H2

    ÖRNEK 5:
    Kapalı bir kapta 2 atm basınçta 0°C de bir miktar gaz vardır. Bu gazın sıcaklığı kaç °C olursa gazın basıncı 4 atm olur?

    ÇÖZÜM:

    n ve V sabit

    T2 = 2 . 273
    T2 = 546 °K
    t °C + 273 = 546
    t °C = 273

    ÖRNEK 6:

    0°C de X gazının 56 gramının basınç (P), hacim (V) ilişkisi grafikte verilmiştir. Bu gaz aşağıdakilerden hangisi olabilir? (C= 12, H= 1)



    A) CH4 B) C2H2 C) C2H4 D) C2H6 E) C3H8

    ÇÖZÜM:
    Bu gazın tanınması için mol kütlesini bulalım.
    P V = n R T ise

    Þ
    Burada grafikten bir basınç ve buna bağlı bir de hacim değeri seçelim.
    Mesela: basıncı 4 atm alırsak hacim 11,2 litre olur. Bu durumda



    28 g/mol

    MA sı 28 g olan gaz C2H4’tür.
    Cevap ©



    KISMİ BASINÇ

    Kapalı bir kapta bulunan bir gaz karışımında, gazlardan her birinin o kap içerisinde tek başına yaptığı basınca o gazın kısmi basıncı denir.

     Gazların kısmi basınçları ile mol sayıları doğru orantılıdır.

     Gazların kısmi basınçları toplamı, toplam basınca eşittir.



    ÖRNEK 7:
    Kapalı bir kapta eşit kütlede CH4 ve O2 gazları bulunmaktadır. Toplam basınç 600 mmHg olduğuna göre her bir gazın kısmi basıncı kaçar mmHg’dır? (CH4= 16, O2 = 32)


    ÇÖZÜM:
    Gazların kısmi basınçları mol sayılarıyla doğru orantılı olduğuna göre
    bağıntısını yazabiliriz.

    Bu durumda basınç oranı olduğuna göre toplam basıncın üçte ikisi ( ’ü) CH4’e
    üçte biri ( ) O2’ye aittir.

    Yani
    3 mmHg’nın 2 mmHg’sı CH4 1mmHg’sı O2’dir.
    200 kat 200 kat 200 kat
    600 mm x y
    x = 400 mmHg y = 200 mmHg
    400 mmHg 200 mmHg





    GAZLARDA DİFÜZYON (YAYILMA)

    Bir gaz karışımında gazlar birbirleri içerisinde yayılırken (Yol alırken) yaptıkları hız ya da aldıkları yol molekül kütlelerinin kareköküyle ters orantılıdır.

    1. Bir gazın sıcaklığı artırıldığında kinetik enerjisi artar, dolayısıyla da yayılma hızı artar.
    2. Aynı sıcaklıkta bulunan gazların kinetik enerjileri eşit olacağından yayılma hızı molekül kütlesinden etkilenir.
    3. Molekül kütlesi küçük olan gaz daha hızlı hareket eder.
    4. Molekül kütlesi büyük olan gazın özkütlesi de büyük olacağından hızları özkütlesiyle ters orantılıdır.
    V  Bir gazın yayılma hızı



    Bağıntısı yazılabilir.


    ÖRNEK 8:
    Helyum gazından 4 defa daha yavaş hareket eden (yayılan) gaz hangisidir?
    (C= 12, H= 1, O= 16, S= 32)

    A) CH4 B) O2 C) C3H4
    D) SO2 E) SO3


    ÇÖZÜM:
    Gaza X dersek. Bu gazı tanıyabilmek için mol kütlesini bulalım.

    her iki tarafın karesini alalım.

    Mx = 64 g/mol
    Mol kütlesi 64 gram olan gaz SO2’dir.
    Cevap (D)


    ÖRNEK 9:


    Şekildeki gibi cam borunun A ucundan H2, B ucundan O2 gazları aynı anda bırakılıyor. Bu gazlar A ucundan itibaren kaçıncı metrede karşılaşır? (H= 1, O= 16)
    ÇÖZÜM:
    Gazların yayılma hızları oranını bulalım. Çünkü hız oranları aldıkları yol oranıyla doğru orantılıdır.


    Bu durumda
    5 m lik yolda H2 4 m gider. O2 1 m gider
    4 kat 4 kat 4 kat
    20 m lik yolda 16 m 4 m

    H2 gazı 16 m yol alırken
    O2 gazı 4 m yol alır. A ucundan itibaren 16. metrede karşılaşırlar.




    GAZ BASINCININ ÖLÇÜLMESİ
    1. Açık Hava Basıncı
    Dünyamızı çevreleyen atmosferin yer yüzeyine uyguladığı basınca açık hava basıncı denir. (P0) ile gösterilir.
    Açık hava basıncını ölçen alete BAROMETRE denir.



    Geniş bir kaba bir miktar civa dolduralım yeterli uzunlukta cam tüpün içine de civa dolduralım ve tüpü ters çevirerek geniş kabın içine şekildeki gibi daldıralım. Durum şekildeki gibi oluşur. Tüpün içindeki civanın bir kısmı kaba boşalıp bir kısmı tüpte kalır. Tüpte kalan civayı orada tutan kuvvet tüpün dışındaki sıvı yüzeyine etki eden açık hava basıncıdır.

    Tüp içindeki civanın tabana yaptığı basınç

    Psıvı = h . dsıvı
    PHg = h . dHg


    Bunu dengeleyen kuvvet P0 ise

    P0 = h . dHg


     Yukarıdaki deneyi 0 metrede (deniz seviyesinde ) 0C de yaptığımızda h = 76 cmHg ölçülür.

     0C de 0 metrede 76 cm yüksekliğindeki civa sıvısının tabana yapmış olduğu basınca eş değer açık hava basıncına 1 atm basınç denir.

    760 mm Hg = 76 cmHg = 1 atm
    h Yüksekliğini Etkileyen Faktörler
    a) Açık hava basıncı: Açık hava basıncı artarsa h yüksekliği artar.
    b) Sıcaklık: Açık havada sıcaklık artarsa açık hava basıncı düşer dolayısıyla da h yüksekliği azalır.
    c) Rakım (Yükselti): Deniz seviyesinden yükseklere çekildikçe atmosfer inceleceğinden açık hava basıncı düşer. h yüksekliği de düşer.
    d) Sıvının özkütlesi: Barometrede kullanılan sıvının özkütlesi arttıkça h yüksekliği azalır.
    e) Yerçekimi: Barometreye etki eden yerçekimi arttıkça h yüksekliği azalır.
    f) Buhar basıncı: Barometrede kullanılan sıvının kaynama noktası arttıkça buhar basıncı azalır. h yüksekliği artar.


    2. Kapalı Kaplarda Gaz Basıncı
    Kapalı kaplarda gaz basıncını ölçen aletlere MANOMETRE denir. Açık uçlu ve kapalı uçlu olmak üzere iki çeşit manometre vardır. Şimdi bu manometrelerde gaz basıncının nasıl ölçüldüğüne bakalım.

    a) Açık uçlu manometreler:





    b) Kapalı uçlu manometre:





    ÖRNEK 10:


    Şekildeki manometrede Px, Py ve P0 basınçları arasında nasıl bir ilişki vardır?


    ÇÖZÜM:
    Her bir gaz basıncını ayrı ayrı bulursak

    Px = P0 + h Py = P0 + h

    eşitliklerin sağ tarafları eşitse, diğer tarafları da eşittir.
    Px = Py > P0
    3. Manometrelerde Kimyasal Tepkime olursa
    Manometrelerde bir kimyasal tepkime gerçekleşirse ideal gaz denkleminden (PV = n R T) faydalanılır.



    ÖRNEK 11:




    Başlangıç durumu şekilde gösterilen sistemde M musluğu açıldığında

    HCl(g) + NH3(g)  NH4Cl(k)
    Tepkimesi oluyor. Tepkime sonunda, sistem başlangıçtaki sıcaklığına döndürüldüğünde I. ve II. manometrelerde hangi mmHg değerleri okunur? (ÖYS–89)


    I. Manometre II. Manometre
    A) 0 30
    B) 15 30
    C) 15 15
    D) 22,5 22,5
    E) 30 30


    ÇÖZÜM:
    Basınç mol sayısıyla doğru orantılıdır. Mol sayısındaki azalma oranı, basınçtaki azalma oranına eşittir.

    Olan : 15 mmHg 45 mmHg
    HCl(g) + NH3(g)  NH4Cl(k)
    Ölçek: : 1 mmHg 1 mmHg –
    Kullanılan: 15 mmHg 15 mmHg
    Artan : 0 30 mmHg –

    Artan NH3 basıncı V hacminde 30 mmHg dir. Kaplar arasındaki musluk açıldığında hacim 2V olacağından basınç 15 mmHg olur. Gazlar her yöne aynı basıncı yapacağından her iki manometreden de 15 mmHg okunur.
    Cevap ©



    ÖRNEK 12:

    Şekildeki manometrede üçer mol N2 ve H2 gazları varken civa II. kolda 20 cm’dir.
    Sabit sıcaklıkta
    N2(g) + 3 H2(g)  2 NH3(g)

    Tepkimesi gerçekleşirse civa hangi kolda kaç cm yükselir?


    ÇÖZÜM:
    Başlangıçta toplam 6 mol gaz varken toplam basınç
    PT = 70 + 20
    = 90 cm Hg

    3 mol 3 mol
    N2(g) + 3 H2(g)  2 NH3(g)
    –1 mol –3 mol
    2 mol 0 mol 2 mol

    Sonuçta toplam 4 mol Gaz
    6 mol 90 cm Hg ise
    4 mol x
    x = = 60 cm Hg

    ise PT + h = P0
    P0 = PT + h
    70 = 60 + h
    10 cm Hg = h Gaz basıncı küçük olduğundan civa I. Kolda yükselir.

    4. Sürtünmesiz Pistonda Gaz basıncı
    Sürtünmesiz pistonda gaz basıncı hesaplanırken;


    a) Piston serbest halde hareket ediyorsa (Piston üzerine dışarıdan bir etki yoksa) piston nerede olursa olsun sistem içindeki iç basınç pistonun dışındaki dış basınca her zaman eşittir.


    b) Eğer piston bir yerde sabit tutuluyorsa sabit tutulduğu yerde piston sabit hacimli kaba dönüşür.





    ÖRNEK 13:
    Şekildeki gibi sürtünmesiz piston içerisinde bulunan gaz sürekli ısıtılıyor. Gaz basıncının (P) özkütlesiyle (d) ilişkisini veren grafik hangisinde doğru çizilmiştir?


    A) B) C)

    D) E)


    ÇÖZÜM:
    Isıtılan gaz genleşeceğinden hacmi artacak. Fakat piston engele çarpana kadar basınç sabit kalacak ancak kütle sabit olduğundan hacim artışı özkütleyi azaltacak piston engele çarpınca hacim sabitlenecek. Bu durumda basınç artmaya başlayacak. (Ama özkütle sabit kalacak)
    Cevap (E)


    ÖRNEK 14:


    Şekildeki sürtünmesiz pistonda piston h yüksekliğinde serbest bulunurken toplam basınç 220 mm-Hg’dır. Piston h/2 yüksekliğine getirilince sistemin toplam basıncı kaç mm-Hg olur.
    (25C’de Psu = 20 mm-Hg)

    ÇÖZÜM:
    Sıvıların buhar basıncı yalnızca sıcaklıkla değiştiğinden piston nerede olursa olsun Psu değişmeyecek
    h yüksekliğinde
    PT = Pg + Psu
    220 = Pg + 20
    200 mm-Hg = Pg

    h/2 yüksekliğinde Pg = 400 mm-Hgi olur.
    PT = Pg + Psu
    = 400 + 20
    = 420 mm-Hg olur.
    GAZ BASINCININ ÖLÇÜLMESİ
    1. Açık Hava Basıncı
    Dünyamızı çevreleyen atmosferin yer yüzeyine uyguladığı basınca açık hava basıncı denir. (P0) ile gösterilir.
    Açık hava basıncını ölçen alete BAROMETRE denir.



    Geniş bir kaba bir miktar civa dolduralım yeterli uzunlukta cam tüpün içine de civa dolduralım ve tüpü ters çevirerek geniş kabın içine şekildeki gibi daldıralım. Durum şekildeki gibi oluşur. Tüpün içindeki civanın bir kısmı kaba boşalıp bir kısmı tüpte kalır. Tüpte kalan civayı orada tutan kuvvet tüpün dışındaki sıvı yüzeyine etki eden açık hava basıncıdır.

    Tüp içindeki civanın tabana yaptığı basınç

    Psıvı = h . dsıvı
    PHg = h . dHg


    Bunu dengeleyen kuvvet P0 ise

    P0 = h . dHg


     Yukarıdaki deneyi 0 metrede (deniz seviyesinde ) 0C de yaptığımızda h = 76 cmHg ölçülür.

     0C de 0 metrede 76 cm yüksekliğindeki civa sıvısının tabana yapmış olduğu basınca eş değer açık hava basıncına 1 atm basınç denir.

    760 mm Hg = 76 cmHg = 1 atm
    h Yüksekliğini Etkileyen Faktörler
    a) Açık hava basıncı: Açık hava basıncı artarsa h yüksekliği artar.
    b) Sıcaklık: Açık havada sıcaklık artarsa açık hava basıncı düşer dolayısıyla da h yüksekliği azalır.
    c) Rakım (Yükselti): Deniz seviyesinden yükseklere çekildikçe atmosfer inceleceğinden açık hava basıncı düşer. h yüksekliği de düşer.
    d) Sıvının özkütlesi: Barometrede kullanılan sıvının özkütlesi arttıkça h yüksekliği azalır.
    e) Yerçekimi: Barometreye etki eden yerçekimi arttıkça h yüksekliği azalır.
    f) Buhar basıncı: Barometrede kullanılan sıvının kaynama noktası arttıkça buhar basıncı azalır. h yüksekliği artar.


    2. Kapalı Kaplarda Gaz Basıncı
    Kapalı kaplarda gaz basıncını ölçen aletlere MANOMETRE denir. Açık uçlu ve kapalı uçlu olmak üzere iki çeşit manometre vardır. Şimdi bu manometrelerde gaz basıncının nasıl ölçüldüğüne bakalım.

    a) Açık uçlu manometreler:





    b) Kapalı uçlu manometre:





    ÖRNEK 10:


    Şekildeki manometrede Px, Py ve P0 basınçları arasında nasıl bir ilişki vardır?


    ÇÖZÜM:
    Her bir gaz basıncını ayrı ayrı bulursak

    Px = P0 + h Py = P0 + h

    eşitliklerin sağ tarafları eşitse, diğer tarafları da eşittir.
    Px = Py > P0
    3. Manometrelerde Kimyasal Tepkime olursa
    Manometrelerde bir kimyasal tepkime gerçekleşirse ideal gaz denkleminden (PV = n R T) faydalanılır.



    ÖRNEK 11:




    Başlangıç durumu şekilde gösterilen sistemde M musluğu açıldığında

    HCl(g) + NH3(g)  NH4Cl(k)
    Tepkimesi oluyor. Tepkime sonunda, sistem başlangıçtaki sıcaklığına döndürüldüğünde I. ve II. manometrelerde hangi mmHg değerleri okunur? (ÖYS–89)


    I. Manometre II. Manometre
    A) 0 30
    B) 15 30
    C) 15 15
    D) 22,5 22,5
    E) 30 30


    ÇÖZÜM:
    Basınç mol sayısıyla doğru orantılıdır. Mol sayısındaki azalma oranı, basınçtaki azalma oranına eşittir.

    Olan : 15 mmHg 45 mmHg
    HCl(g) + NH3(g)  NH4Cl(k)
    Ölçek: : 1 mmHg 1 mmHg –
    Kullanılan: 15 mmHg 15 mmHg
    Artan : 0 30 mmHg –

    Artan NH3 basıncı V hacminde 30 mmHg dir. Kaplar arasındaki musluk açıldığında hacim 2V olacağından basınç 15 mmHg olur. Gazlar her yöne aynı basıncı yapacağından her iki manometreden de 15 mmHg okunur.
    Cevap ©



    ÖRNEK 12:

    Şekildeki manometrede üçer mol N2 ve H2 gazları varken civa II. kolda 20 cm’dir.
    Sabit sıcaklıkta
    N2(g) + 3 H2(g)  2 NH3(g)

    Tepkimesi gerçekleşirse civa hangi kolda kaç cm yükselir?


    ÇÖZÜM:
    Başlangıçta toplam 6 mol gaz varken toplam basınç
    PT = 70 + 20
    = 90 cm Hg

    3 mol 3 mol
    N2(g) + 3 H2(g)  2 NH3(g)
    –1 mol –3 mol
    2 mol 0 mol 2 mol

    Sonuçta toplam 4 mol Gaz
    6 mol 90 cm Hg ise
    4 mol x
    x = = 60 cm Hg

    ise PT + h = P0
    P0 = PT + h
    70 = 60 + h
    10 cm Hg = h Gaz basıncı küçük olduğundan civa I. Kolda yükselir.

    4. Sürtünmesiz Pistonda Gaz basıncı
    Sürtünmesiz pistonda gaz basıncı hesaplanırken;


    a) Piston serbest halde hareket ediyorsa (Piston üzerine dışarıdan bir etki yoksa) piston nerede olursa olsun sistem içindeki iç basınç pistonun dışındaki dış basınca her zaman eşittir.


    b) Eğer piston bir yerde sabit tutuluyorsa sabit tutulduğu yerde piston sabit hacimli kaba dönüşür.





    ÖRNEK 13:
    Şekildeki gibi sürtünmesiz piston içerisinde bulunan gaz sürekli ısıtılıyor. Gaz basıncının (P) özkütlesiyle (d) ilişkisini veren grafik hangisinde doğru çizilmiştir?


    A) B) C)

    D) E)


    ÇÖZÜM:
    Isıtılan gaz genleşeceğinden hacmi artacak. Fakat piston engele çarpana kadar basınç sabit kalacak ancak kütle sabit olduğundan hacim artışı özkütleyi azaltacak piston engele çarpınca hacim sabitlenecek. Bu durumda basınç artmaya başlayacak. (Ama özkütle sabit kalacak)
    Cevap (E)


    ÖRNEK 14:


    Şekildeki sürtünmesiz pistonda piston h yüksekliğinde serbest bulunurken toplam basınç 220 mm-Hg’dır. Piston h/2 yüksekliğine getirilince sistemin toplam basıncı kaç mm-Hg olur.
    (25C’de Psu = 20 mm-Hg)

    ÇÖZÜM:
    Sıvıların buhar basıncı yalnızca sıcaklıkla değiştiğinden piston nerede olursa olsun Psu değişmeyecek
    h yüksekliğinde
    PT = Pg + Psu
    220 = Pg + 20
    200 mm-Hg = Pg

    h/2 yüksekliğinde Pg = 400 mm-Hgi olur.
    PT = Pg + Psu
    = 400 + 20
    = 420 mm-Hg olur
    18 Kasım 2007
    #1
  2. > Gazlar soru cozumlu geniş anlatım Cevapları

  3. çok teşekkür ederim.tam aradığım konular ve örnekler.emeğine sağlık.
    18 Aralık 2008
    #2
soru sor

> Gazlar soru cozumlu geniş anlatım

Alakalı Aramalar:

  1. boyle mariotte kanunu çözümlü sorular