Divan-ı Lügatit Türkteki Atasözleri - Özlü Sözler

İsimli konu WH 'Kültür' kategorisinde, Alemdar üyesi tarafından 24 Eylül 2009 tarihinde yazılmıştır. Konu Özeti: Divan-ı Lügatit Türkteki Atasözleri - Özlü Sözler. (A Harfi) Abçı neçe al tep bilse, ayıg anca yol bilir Avcı ne kadar hîle bilse, ayı o kadar yol bilir. Aç ebek, tok telek Aç kişi aceleci, tok kişi... Divan-ı Hümayun Divan-ı Hikmet - Ahmet Yesevi ...

  1. (A Harfi)

    Abçı neçe al tep bilse, ayıg anca yol bilir
    Avcı ne kadar hîle bilse, ayı o kadar yol bilir.


    Aç ebek, tok telek
    Aç kişi aceleci, tok kişi yavaş olur.

    Açıglığ er şebük karımas
    Varlıklı kişi çabuk kocamaz.


    Aç ne yemes, tok ne temes
    Aç olan ne yemez, tok olan ne söylemez?


    Agılda oglak togsa arıkda otı öner
    Ağılda oğlak doğsa, dere boyunda otu biter.


    Agız yese köz uyadur
    Ağız yese göz utanır.

    Akşam üstü bulut kızarırsa ev halkı çocuk doğmuş gibi olur,
    Tan vakti bulut kızarırsa eve düşman girmiş gibi olur.


    Alımçı arslan, berimçi sıçgan
    Alacağına arslan, vereceğine, borcuna sıçan.


    Alın arslan tutar, küçin sıçgan kösgük, oyuk tutmas
    Hîle ile arslan tutulur, zor ile güç ile sıçan nazar, hayâl tutulmaz.


    Alp çerikde, bilge tirikde
    Yiğit ordu içinde, bilgin mecliste kiñeşte belli olur.


    Alp eriğ yabrıtma, ıkılaç arkasın yagrıtma
    Yiğiti bakımsız bırakma, yörük atın sırtını yara etme.


    Alplar birle uruşma, beğler birle turuşma
    Yiğitlerle vuruşma, beğlerle sürtüşme, iddiâlaşma.


    Alp yağıda, alçak çoğuda I-
    Yiğit kişi düşman karşısında, yumuşak kişi savaşda belli olur.


    Anası teblük yufka yapar, oglı tetik koşa kapar
    Annesi yalancı yufka yapar, oğlu tetik koşup kapar.


    Añduz bolsa at ölmes
    Andız ota olsa, at ölmez.


    Anıñ yüziñe titinü baksa bolmas
    Onun yüzüne dik bakılmaz.


    Anuk otru tutsa yokka sanmas
    Öne konan yemek ikram edilmemiş sayılmaz.


    Arı kapçıtsa ısrur
    Arı kızdırılırsa ısırır, sokar.


    Arkasız er çeriğ sıyumas
    Arkasız kişi düşmanını, rakibini yenemez.


    Arpasız at aşumas, arkasız alp çeriğ sıyumas
    Arpasız at aşamaz, arkasız yiğit rakibini yenemez.


    Arslan karışa sıçgan ötin ködezür
    Kocayan arslan sıçan deliğini gözler.


    Arslan kökrese at ayakı tulaşır
    Arslan kükrese atın ayakları dolaşır.



    Aşıç ayur tübüm altın, kamıç ayur men kayda men
    Tencere der dibim altın, kepçe der ki ben neredeyim?


    Aş tatıgı tuz yogrın yemes
    Yemeğe tad veren tuzdur ama tuz çanakla yenmez.


    Atan yüki aş bolsa açka az korunur
    Aş deve yükü ile olsa aça az görünür.


    Ata oglı ataç togar
    Oğul babasına çeker, çekmek üzere doğar.


    Atası açıg almıla yese oglınıñ tısı kamar
    Babası ekşi elma yese, oğlunun dişi kamaşır.


    Atası anası açığ almıla yese oglı kızı tısı kamar
    Babası anası ekşi elma yese, oğlunun kızının dişi kamaşır.


    Ata tonı ogulka yarasa atasın tilemes
    Babanın giyimi oğluna yarasa, oğul babasını istemez.


    At teküzligi ay bolmas
    Atın alnındaki akıtma, gökdeki Ay’la bir olmaz, tutulamaz.


    Ayın kişi neñi neñ sanmas
    Başkasının malı, mal sayılmaz.


    Ay tolun bolsa eliğin imlemes
    Ay dolun olunca el ile gösterilmez.


    Azuklug aruk ermes
    Azığı olan yorulmaz.


    24 Eylül 2009
    #1
  2. Divan-ı Lügatit Türkteki Atasözleri - Özlü Sözler Cevapları

  3. (B-Ç Harfi)

    Balık subda közi taştın
    Balık suda, gözü dışarıda.


    Bar bakır, yok altun
    Bulunan, var olan bakır, bulunamayan,nâdir olan altındır.


    Barçın yamağı barçınka, karış yamağı karışka
    İpek yaması ipeğe, yün yaması yüne.


    Barıg otru tutsa yokka sanmas
    Öne konan varlık, ikram edilmemiş sayılmaz. Bk. Anuk …


    Beş erñek tuz ermes
    Beş parmak düz, birbirinin eşi değildir.


    Bilmiş yek bilmedük kişiden yeğ
    Tanıdık şeytan yabancıdan iyidir.


    Birin birin miñ bolur, tama tama kol bolur
    Birer birer bin olur, damlaya damlaya göl olur.

    Bir karga birle kış kelmes
    Bir karga ile kış gelmez, gelmiş sayılmaz.


    Bir tilkü terisin ikile soymas
    Bir tilkinin derisi iki defi soyulmaz, yüzülmez.


    Bir toyın başı ağrısa, kamug toyın başı agrımas
    Bir şamanın başı ağrısa, bütün samanların başları ağrımaz.


    Boldaçı buzagu öküz ara belgülüğ
    Öküz olacak buzağı, kendisini belli eder.


    Bor bolmayıp sirke bolma
    Şarap olmadan sirke olma.


    Boşlaglansa boksuklanur
    Kızıp kurudan kişi boyunduruklanır.


    Boş neñge iyi bolmas
    Yaramaz malın sahibi olmaz.


    Böri koşnısın yemes
    Kurt komşusunu yemez.


    Böriniñ ortak, kuzgunuñ yıgaç başında
    Kurdun avı ortaklı, kuzgunun avı ağaçda kendine ait olur.


    Buğday katında sarkaç subalur
    Buğdayın yanında karamuk otu da sulanır.


    Bu kök kirsün, kızıl çıksun
    Bu mavi, ak girsin, kızıl çıksın.


    Buşmasar boz kuş tutar, ebmeser ürüñ kuş tutar
    Sıkılmayan kişi boz kuş, acele etmeyen kişi beyaz kuş tutar.


    Buzdan sub tamar
    Buzdan su damlar.


    Bütün ümlüğ kanca bolsa olturur
    Şalvarı sağlam olan nereye istese oraya oturur.

    Divan, Türk, Divanı Lügatit Türk, Kaşgarlı Mahmut, Divan-u Lügati’t Türk


    Çaksa tütnür, çalsa bilnür
    Yaksa tüter, söylese bilinir.


    Çakşak üze ot bolmas, çakrak bile ubut bolmas
    Taş üstünde ot olmaz, yanşak kişide ar olmaz.


    24 Eylül 2009
    #2
  4. (E Harfi)

    Ebdeki buzagu öküz bolmas
    Ev içinde bakılan buzağı öküz olmaz.


    Ebek ebğe tegmez IBk. Ersek …
    Aceleci evine varamaz.


    Ebek siñek sütge tüşür
    Aceleci sinek süte düşer.


    Ebliğ toygursa közi yolka bolur.
    Ev sahibi doyurunca, konuğun gözü yolda olur.


    Eğir bolsa er ölmes
    Eğir otu kökü bulunduran kişi, hastalansa da ölmez.


    Eliğ tutgınça ot tut
    Yabancıyı tutacağına ateş tut.


    El kalır kaldı toru kalmas.
    Yurt gider, töre kalır.

    Emgek eginde kalmas
    Sıkıntı ebedîyen sırtda kalmaz.


    Emikliğ uragut kösekçi bolur
    Emzikli kadın iştahlı olur.


    Endik uma eblikni agırlar
    Şaşkın konuk ev sâhibini ağırlar.


    Erdem başı tıl .
    Faziletin başı dildir.


    Erdemsiz kut çertilür
    Faziletsizden uğur, kut kaybolur



    Erge muñ tegir, tag señiriñe yel tegir
    Kişiye keder değer, dağ doruğuna rüzgâr değer.


    Erik erini yaglıg, ermegü başı kanlıg
    Yürekli kişi yağlı, tembelin başı kanlı olur.


    Erkeç eti em bolur, eçkü eti yel bolur.
    Teke eti ilâç olur, keçi eti yel olur.



    Ermegüğe bulıt yük bolur
    Tembele bulut yük olur.


    Ermegüğe eşik art bolur
    Tembele eşik dağ geçidi olur.


    Erñeñe eliğ karı böz üm tikemes
    Ergene elli karış bezden iç donu dikilmez.


    Er oglı muñaymas, it oglı külermes
    Kişi oğlu kederli kalmaz, it oğlu tökezlemez, ayağı sürçmez.


    Ersek erğe tegmes, ebek ebğe tegmes
    Oynak kadın koca bulamaz, aceleci evine varamaz.


    Er sözi bir, eyer köki üç
    Er kişinin sözü bir, eyerin bağı üç olur.


    Esende ebek yok
    Selâmetde acele yokdur.



    Esiz anıñ yiğitliği
    Yazık onun yiğitliğine…


    Eşyek ayur başım bolsa sundurıda sub içgeymen
    Eşek der ki; başım aklım olsa denizden su içerim.


    Etli tırñaklı eyirmes
    Et tırnakdan ayrılmaz.


    Eyğü er süñüki erir atı kalır.
    İyi kişinin kemiği erir, adı kalır.


    Eyğülüğni sub ayakında kemiş başında tile
    İyilik yap suya at, pınarında dile bulursun.


    Eyğülükün kel, isizliğin kelme
    İyilikle gel, kötülükle gelme.


    24 Eylül 2009
    #3
  5. (I-İ Harfi)

    Iñan ıñrasa botu bozlar
    Dişi deve inlese yavrusu bağırır, bozlar.

    Iş yaragında, sart asığında
    İş sırasında, tüccar kârında…


    It çakırı atka tegir, at çakırı ıtka tegmes
    İt nazarı ata değer, at nazarı ite değmez.


    It ısırmas, at tepmes teme
    İt ısırmaz at tepmez deme.


    Itka ubut atsa oldañ yemes
    İtde utanma olsa çarığın altını yemez.
    Divan, Türk, Divanı Lügatit Türk, Kaşgarlı Mahmut, Divan-u Lügati’t Türk
    İgliğ tutrugı ay bolur
    Hastanın vasiyet etmesi iyilik getirir.


    İki koçñar başı bir aşaçta aşıçta pışmas
    İki koç başı bir tencerede pişmez.


    İkki bogra igeşür, otra kökegün yancılur.
    İki buğra, erkek deve itişir, ortada bükelek sineği incinir.


    İm bilse er ölmes
    Parolayı bilen kişi hayâtını kurtarır, ölmez.



    İzlik bolsa er öldimes, içlik bolsa at yagrımas .
    Çarığı olsa kişi ölmez, teyelti olsa atın sırtı açılmaz, yara olmaz.


    24 Eylül 2009
    #4
  6. (K Harfi)

    Kaçış bolsa kıya körmes
    Halk içinde uyuşmazlık olsa, kimse birbirine yan bakamaz.

    Kadaş temiş kaymaduk, kayın temiş kaymış
    Kardeş demiş bakmamış, kayın demiş bakmış.


    Kagun karma bolsa iyisi ikki eliğin tegir
    Kavun yağma edilse, sahibi iki eliyle kapar.


    Kal sabı kalmas, kagıl bağı yazılmas
    Söz leke bırakmaz, yaş söğütten yapılan düğüm ırgalanmaz.


    Kalın bulutug tüpi sürer, karañku ışıg urunç açar
    Yoğun bulutu tipi sürer, karanlık işi rüşvet açar.


    Kalıñ berse kız alır, kerek bolsa kız alır.
    Çeyiz veren kız alır, gerekliyse pahalı alır.



    Kalın kaz kulabuzsuz bolmas
    Kaz sürüsü kılavuzsuz olmaz.


    Kalın kolan çupgasız bolmas
    Eşek sürüsü başsız olmaz.


    Kañdaş kuma ürür, iğdiş örü tartar.
    Baba bir kardeşler dövüşürler, ana birler yardımlaşırlar.


    Kanıg kan bile birle yumas
    Kanı kan ile yıkamazlar.


    Kan ışı bolsa, katun ışı kalır
    Kağanın işi olursa, hâtununun işi kalır.


    Kara bulıtıg yel açar, urunç bile el açar.
    Kara bulutu yel açar, rüşvet ise yurt açar.



    Kara muñ kelmeğinçe Kara Yalga keçme
    Kara belâ gelmedikçe Kara Yalga geçidini geçme.

    Karga karısın kim bilir, kişi alasın kim tapar
    Karganın kocamışını kim bilir, kişinin gönlündekini kim anlar.

    Karga kazga ötgünse butı sınur
    Karga kaza özense bacağı kırılır.

    Divan, Türk, Divanı Lügatit Türk, Kaşgarlı Mahmut, Divan-u Lügati’t Türk
    Karı öküz balduka korkmas
    Yaşlı öküz baltadan korkmaz.


    Kayıñ kasıña
    Katılık kayın ağacına mahsûstur.


    Kayıñ kasıña, söküt süliñe
    Kayın ağacına katılık, söğüt ağacına tazelik yaraşır.


    Kaynar öküz keçiksiz bolmas
    Coşkun ırmak geçitsiz olmaz.


    Kaz kopsa ördek kol iğ igenür
    Kaz giderse ördek göle sâhib çıkar.


    Kek Keten kördi keregü yüydi
    Sıkıntıyı görünce çadırını yüklenip gitt


    Keñeşliğ bilig üyreşür, keñeşsiz bilig obraşur
    Danışılmış bilgi güzelleşir, danışılmamış bilgi yıpranır.



    Keriş yagrı ogulka kalır.
    At sırtındaki yara oğula kalır.


    Keyüklüğ ölimes, küpeçliğ kürimes
    Giyimli kişi ıslanmaz, gemli at huysuzluk etmez.


    Kılıç tatıksa iş yunçır, er Tatıksa et tuncır
    Kılıç paslanırsa iş incinir, kişi Farslaşırsa eti, kanı bozulur.


    Kılnu bilse kızıl keyer, yaranu bilse yaşıl keyer
    Cilve bilse kırmızı giyer, yaranmayı bilse yeşil giyer.


    Kırk yılka teğin bay çıgay tüzlinür
    Kırk yıla kadar zengin fakir bir olur.


    Kış konuki ot
    Kış konuğu ateşdir.


    Kız birle küreşme, kısrak birle yarışma
    Kız ile görüşme, kısrak ile yarışma.


    Kız kişi sabi yorıglı bolmas
    Cimri kişinin sözü, ünü yayılmaz.


    Kiçikde katıglansa ulgayu sebnür
    Küçük iken uğraşan, büyüyünce sevinir.


    Kiçik ulugka turuşmas, kırguy soñkurka karışmasI
    Küçük büyüğe karşı durmaz, atmaca sungura karışmaz.



    Kimiñ bile kaş bolsa yaşın yakmas
    Kimin yanında kaş denilen taş olsa, yıldırım onu yakmaz.


    Kim kür bolsa köbez bolur.
    Kuvvetli olan kabadayı olur.


    Kiñ ton opramas, keñeşliğ bil iğ artamas
    Geniş, bol giyim yıpranmaz, danışılmış bilgi yanılmaz.


    Kişi alası içtin, yılkı alası taştın
    Kişinin alası içinde, atın alası dışındadır.


    Kişi eti tiriğle tatır.
    Kişi eti diri iken tatlıdır, kıymetlidir.


    Kişi sözleşü, yılkı yıylaşu
    Kişi söyleşerek, at koklaşarak anlaşır.


    Kizdeki kiz yıpar
    Misk kutusu misk kokar.


    Kizlençü kelinde
    Gizli şey gelinde bulunur.


    Kobı er kuyugka kirşe yel alır
    Talihsiz kişi kuyuya girse yel alır.


    Kolan kuyugka tüşse kurbaka aygır bolur
    Eşek kuyuya düşse kurbağa aygır olur.



    Korkmış kişiğe koy başı koş korunur.
    Korkmuş kişiye koyun başı çift, iki görünür.


    Koş kılıç kınka sığmaz
    Çift, iki kılıç bir kına sığmaz.


    Kökge sagursa suysa yüzge tüşür
    Kişi göğe tükürse, yüzüne düşer.


    Kök temür kerü turmas
    Çelik kılıç geri durmaz.


    Koni barır keyikniñ közinde ayın başı yok
    Düz giden geyiğin gözünden başka yarası yokdur.


    Kop sögütğe kuş konar, körklüğ kişiğe söz kelir
    Söğütlüğe kuş konar, doğru kişiye söz gelir.


    Közden yırasa köñülden yeme yırar.
    Gözden ırak olan gönülden de ırak olur.


    Közüñüğe köğ tüşdi
    Aynaya pas düşdü.


    Kulak eşitse köñül bilir. Köz korse üyik kelir.
    Kulak işitse gönül bilir, göz görse sevinç gelir.


    Kul yağı, it böri .
    Kulunun düşman, itinin kurt olduğunu unutma.


    Kurmış kiriş tügülmes, ukrukun tag egilmes
    Kurulmuş kiriş düğümlenmez, kement ile dağ egilmes.



    Kurtga büyik bilmes yerim tar ter
    Yaşlı kadın oyun bilmez yerim dar der.


    Kurug yıgaç egilmes, kurmış kiriş tügülmes
    Kuru ağaç egilmes, kurulmuş kiriş düğümlenmez.


    Kurug kaşık agızka yaramas, kurug söz kulakka yakışmas
    Kuru kaşık ağıza faydasızdır, kuru söz kulağa lüzumsuzdur.


    Kuş balası kusınçıg, it balası okşançıg
    Kuş yavrusu süs için, it yavrusu okşamak için


    Kuş kanatın, er atın
    Kuş kanadı ile, kişi atı ile varır, uçar.


    Kuş tuzakka meñ uçun ılınur.
    Kuş tuzağa yem için yakalanır.


    Kuş yabuzı sagzıgan, yıgaç yabuzı azgan, Yer yabuzı kazgan, budun yabuzı Barsgan
    Kuşun kötüsü saksağan, ağacın kötüsü kuş burnu, Yerin kötüsü çöl, ahâlînin kötüsü Barsgan’lılardır.


    Kut belgüsi bilig
    Devlet alâmeti bilgidir.


    Kutlugka koşa yağar
    Kısmetliye çift yağar.


    Kutsuz kuyugka kirşe kum yağar
    Kısmetsiz kişi kuyuya girse kum yağar.


    Kuyugda sub bar, it burnı tegmes
    Kuyuda su var ama itin burnu erişmez.


    Kuzda kar eksümes, koyda yağ eksümes
    Dağın güneş görmeyen yamacında kar eksilmez, koyunda yağ eksilmez.



    Küç eldin kirşe toru tüñlüktin tünlükten çıkar
    Zorbalık yurda girse, töre bacadan kaçar.


    Kül ürkünçe köz ürse yik
    Küle üflemektense, köze üflemek yeğdir.


    Kümüş küñe ursa altun ayakın kel ir
    Gümüş güneş altına bırakılsa, altın ayağıyla gelir.


    Künde irük yok, beğde kıyık yok
    Güneşde gedik yokdur, beyde caymak yokdur.


    Küñe baksa köz kamar
    Güneşe bakan göz kamaşır.


    Küniniñ küline tegü yağı
    Kuma kumanın külüne dahi düşmandır.


    Küzegü uzun bolsa el iğ köymes
    Küskü ateş kuskusu uzun olursa el yanmaz.


    Kuz keliği yazın yayın bilgürer belgülüğ
    Güzün gelişi yazdan bellidir.

    24 Eylül 2009
    #5
  7. (M-N-O-Ö Harfi)

    Muş oglı muyabu togar
    Kedi yavrusu miyavlayarak doğar


    Muş yakrıka tegişmes, ayur kişi neñi yaraşmas
    Kedi asılı yağa kavurmaya erişemez, gevezenin malı kişiye yaramaz.




    Neçeme obrak keyük erse, yagmurka yarar
    Nice eski giyim olsa yine de yağmurda işe yarar.


    Nece munduz erse eş eygü, nece eğri erse yol eygü
    Ne kadar aptal olsa da eş iyidir, ne kadar eğri, uzun olsa da yol iyidir.


    Nece yitik biçek erse Öz sapın yonumas
    Bıçak ne kadar keskin olursa olsun, kendi sapını yontamaz.



    Oglak yiliksiz, oglan biliksiz
    Oğlak iliksiz, çocuk bilgisiz olur.


    Oglan biligsiz
    Çocuk bilgisiz olur.


    Oglan ışı ış bolmas, oglak müñüzi sap bolmas
    Çocuk işi iş olmaz, oğlak boynuzu sap olmaz.


    Oglan sub töker ulug yanı sınur.
    Oğlan su döker, büyüğün bir yanı kırılır.


    Oprak yasıkdın tozlug ya çıkar.
    Eskimiş, kullanılmayan yay kabından tozlu yay çıkar.



    Ortak erden artuk almaş
    Ortak ortağından fazla almaz.


    Otagka öpkelep süğe sözlemedük
    Çadıra kızıp, askerle konuşmaz.


    Ot tese ağız köymes
    Ateş demekle ağız yanmaz.

    Ot tütünsüz bolmas, yiğit yazuksuz bolmas
    Ateş dumansız olmaz, genç kişi günahsız olmaz.


    Otug oyguç birle öçürmes
    Ateş alev ile söndürülmez.





    Öd keçer kişi tuymas, yalñuk oglı meñgü kalmas
    Zaman geçer kişi duymaz, insan oğlu ebedî kalmaz.


    Ödlek karıtmışka boyug talkımas
    Zamanın yaşlandırdığı kişiye boya ayıp sayılmaz.


    Ögüñüçi üminde artarur
    Öğünen kişi iç donunu pisletir.


    Öküş sebinç bolsa katıg oksunur
    Çok sevinen, pek pişman olur.


    Öküz ayakı bolgınça buzagu başı bolsa yeğ
    Öküz ayağı olmakdansa, buzağı başı olmak yeğdir.


    Öldeçi sıçgan muş taşakın taşakı kaşır
    Eceli gelen sıçan kedinin husyelerini kaşır.


    Ötlüğ yinçü yerde kalmas
    Delikli inci yerde kalmaz.


    Öz köz ir kışlag
    Kışlığını kendi gözünle seç.


    24 Eylül 2009
    #6
  8. (S Harfi)

    Sabanda sandırış bolsa örtgünde irteş bolmas
    Saban zamanı sürtüşme olursa, harman zamanında dövüş olmaz.


    Sabın sagrakka tegir
    Sözle, tatlı dille sürâhiye erişilir.


    Saçratgudın korkmış kuş kırk yıl ayrı yıgaç üze konmas
    Tuzakdan korkmuş kuş kırk yıl çatal ağaç üstüne konmaz.


    Sakak bıçar, sakal okşar
    Çene keser, sakal okşar.


    Sakak okşar, sakal bıçar
    Çene okşar, sakal keser.

    Sart azukı arıg bolsa yolda yer
    Tüccarın malı temiz olsa yolda kendisi yer.


    Sartnıñ azığı arıg bolsa yol üze yer
    Tüccarın malı temiz olsa yol üzerinde kendisi yer.


    Sınamasa arsıkar, sakınmasa utsukar
    Sınamayan aldanır, sakınmayan yutulur.


    Soğuşup uruşur, otra ton titişür
    Soğuşup vuruşulur, arada elbise yırtılır.


    Söğüt süliñe kayıñ kasıña
    Söğütde tazelik, kayında sertlik vardır.



    Sözğe süçünse bulun barır
    Lâfa dalan tutsak olur.


    Sub içürmesge süt ber
    Su içirmeyene süt ver.


    Sub körmekinçe etük tartma
    Suyu körmeyince etek toplama.


    Subuzganda eb bolmas, topurganda ab bolmas
    Mezarlıkda ev olmaz, tozlu yerde av olmaz.


    Sundılaç ışı ermes örtgün tepmek
    Harman tepmek çayır kuşunun serçe işi değildir.


    Süsegen uyka Teñri müñüz bermes
    Süsegen öküze Tanrı boynuz vermez.




    24 Eylül 2009
    #7
  9. (T Harfi)

    Tabgaç Kannıñ turkusı telim teñlemeyip bıçmas
    Çin hakanının ipeği çokdur ama denk getirmedikçe biçmez.

    Tagıg ukrukın egmes, teñizni kaygıkın bükmez
    Dağ kement ile eğilmez, denizin önü kayıkla kesilmez.


    Tag tagka kabuşmas, kişi kişiğe kabuşur.
    Dağ dağa kavuşmaz, kişi kişiye kavuşur.


    Tamu kapugın açar tabar
    Cehennemin kapısını açan maldır.


    Tapug taş yarar, taş başıg yarar
    Emir taşı yarar, taş başı yarar,



    Taşıg ısrumasa öpmiş kerek
    Taşı ısıramayanın öpmesi gerekir.


    Tatıg közre tikeniğ tüpre
    Farslı’ya dikkat et, dikeni kökünden sök.


    Tatsız Türk bolmas, başsız börk bolmas
    Fars’sız Türk olmaz, başsız serpuş olmaz.


    Tayak bile taymas, tanuk sözün bütmes
    Baston ile kayılmaz, şahit sözüne inanılmaz.


    Tay atatsa at tınur, oğul ereyse ata tınur
    Tay atlaşınca at dinlenir, oğul erginleşince babası dinlenir.


    Taygan yügrügin yügürgenni tilkü sebmes
    Tazının hızlı koşanını tilki sevmez.



    Taz at taparçı bolmas
    Alacalı at yük taşıyamaz.


    Taz keliği börkçige
    Kelin, börksüzün geleceği yer börkçüdür.


    Tebey bedük erse mayakı bedük ermes
    Deve büyük ise, tersi, dışkısı büyük olmaz.


    Tebey münüp koy ara yaşmas
    Deveye binip koyun sürüsü içinde saklanılmaz.


    Tebi silkinse eşekke yük çıkar
    Deve silkinse eşeğe yük çıkar.


    Tebi yük kötürse, kamıç yeme kötürür
    Yük götüren deve, kaşığı da haydi haydi götürür.


    Tegirmende togmış sıçgan kök kökregiñe korkmas
    Değirmende doğmuş sıçan gök gürlemesinden korkmaz.


    Tegme kişi öz bolmas, yat yaguk tuz bolmas.
    Her kişi kendin gibi olmaz, yad kişi, hısımla müsâvî olmaz.


    Telim sözüğ uksa bolmas, yalım kaya yıksa bolmas
    Çok söz anlaşılmaz, yalçın kaya yıkılmaz.


    Teñsizde tegirmen turgursa, yaragsızda yar bolmas
    Uygun olmayan yerde değirmen yapan yararsız ark yapar.


    Teşük subda belgürer
    Deşik, yarık, delik, suda su ile belli olur.



    Tezek karda yatmas, eygü ısız katmas
    Tezek karda yatmaz, iyilik kötülüğe katılmaz.


    Tılın tergiğe tegir
    Tatlı dil ile sofraya erişilir.
    Divan, Türk, Divanı Lügatit Türk, Kaşgarlı Mahmut, Divan-u Lügati’t Türk
    Tılın tügmişni tısın yazmas
    Dil ile bağlanan diş ile çözülemez.


    Tikmeğinçe önmes, tilemegince bulmas
    Ekmeyince bitmez, dilemeyen bulamaz.


    Tilkü öz yinige İñe ürse uyuz bolur.
    Tilki kendi inine karşı ürüse uyuz olur.


    Tiriğ esen bolsa tañ öküş korur
    Kişi esen yaşasa şaşılacak çok şey görür.


    Tokum yüzüp kuyrukta biçek sıma
    Deriyi yüzüp kuyrukda bıçağı kırma.


    Tolum anutsa kulun bulur, tolum unutsa bulun bolur
    Silâhını hazır eden at da bulur, silâhını ihmâl eden tutsak olur.


    Toyın tapugsak Teñri sepinçsiz.
    Şaman tapınsa da Tanrı memnun olmaz.


    Tünle bulıt örtense eblûk urı keldürmişçe bolur
    Tañda bulıt örtense ebge yağı kirmişçe bolur


    Tünle yorub kunduz sebnür, kiçikde eplenip ulgayu sebnür
    Geceyle yola çıkan gündüzün sevinir, küçükken evlenen yaşlanınca sevinir.



    Tütün kopursa işlenür
    Dumanı kaldıran islenir.


    Tütüşmeginçe tüzülmes, tüpirmeğinçe açılmas
    Dövüş olmayınca düzen düzülmez, tipi olmayınca hava açılmaz.


    Tuzun birle uruş, utun birle tireşme üsterme
    Yumuşak başlı kişi ile vuruş alçak kişi ile iddialaşma, direşme.

    24 Eylül 2009
    #8
  10. (U-Ü Harfi)

    Ula bolsa yol azmas, bilig bolsa söz yazmas
    İşâret olsa yol şaşırılmaz, bilgi olsa söz uzamaz, yayılmaz,


    Ulugnı uluglasa kut bulur
    Ulu kişiyi ululayan, devlet bulur.


    Uluk yağırı ogulka kalır Bk: Keriş …
    Atın omuz başındaki yara oğula kalır.


    Uma kelse kut kelir
    Konuk gelirse devlet gelir.

    Umayka tapınsa oğul bolur
    Şevkat meleğine yakaranın çocuğu olur?


    Usukmışa sakıg kamug sub korunur
    Susamışa serab bütün su görünür.


    Us üşgürse ölür
    Kukumav kuşu kişiye karşı öterse o kişi ölür.


    Uygur yıgaç uzun kes, temür kısga kes
    Ey Uygur, ağacı uzun kes, demiri kısa kes.



    Divan, Türk, Divanı Lügatit Türk, Kaşgarlı Mahmut, Divan-u Lügati’t Türk
    Üri kopsa oguş alkışur, yağı kelse imrem tepreşür
    Gürültü kopsa hısım, akraba koşuşur, düşman gelse halk debreşir, yer yerinden oynar.


    24 Eylül 2009
    #9
  11. (Y Harfi)

    Yablak tıllıg beğden kerü yalñus tul yeğ
    Kötü dilli beyden yalnız dul kadın yeğdir.


    Yagıñ erse kerek yundakı tegir
    Düşmanın hücum edip gitse bile atının fışkısı kalır.


    Yağını aşaklasa başka çıkar
    Düşman küçümsenirse başa çıkar.


    Yakadaki yalga gali eligdeki ıçgınur
    Yakandakini yalarken elindeki gider.


    Yalksa yeme yağ eyğü, köyse yeme kün eyğü
    Bıksa bile yağ iyi, yaksa bile gün iyidir.


    Yalñuk meñgü tirilmez, sınka kirüb kirü yanmas
    Kişi ebediyen diri kalmaz, mezara giren geri dönmez.


    Yalñuk oglı munsuz bolmas
    Kişi oğlu dertsiz olmaz.

    Yalñuk oglı yokayur eyğü atı kalır
    Kişi oğlu yok olur, ölür, iyi ise adı kalır.

    Yalñuk ürülmüş kap ol, ağzı yazlıp alkınur
    Kişi şişirilmiş tulum gibidir, ağzı açılınca söner.


    Yalñus kaz ötmes
    Yalnız kaz ötmez.


    Yarın bulgansa el bulganır
    Kürek kemiği karmaşık olursa, yurt da karışır.


    Yaş ot köymes, yalapar ölmes
    Yaş ot yanmaz, elçi ölmez, öldürülmez.



    Yatnıñ yaglıg tiküsinden, öznüñ kanlıg yuyruk yeğ
    Elin yağlı lokmasından, kendinin kanlı yumruğu yeğdir.
    Divan, Türk, Divanı Lügatit Türk, Kaşgarlı Mahmut, Divan-u Lügati’t Türk
    Yayag atı çaruk, küçi azuk
    Yayanın atı çarık, gücü azıkdır.


    Yazıda böri ulısa ebde it bağrı tartışur
    Düzlükde kurt ulusa, evde itin bağrı sızlar.


    Yazıdaki süblin eyergeli, ebdeki takagu uçgınma
    Düzlükdeki sülünü ararken, evdeki tavuğu kaçırma.


    Yazın katıglansa kışın sebnür.
    Yazın katık yapan, kışın sevinir.


    Yazmas atım bolmas, yañılmas bilge bolmas
    Şaşmaz ok olmaz, yanılmadık bilgin olmaz.


    Yazmas atım yağmur, yañılmas bilge yañku
    Şaşmaz ok yağmur, yanılmaz bilgin yankıdır.


    Yer basrukı tag, budun basrukı beğ
    Yerin baskısı dağ, milletin baskısı beğdir.


    Yeti başlıg yil büke
    Yedi başlı ejderha.



    Yıgaç uçuña yel tegir, körklüg kişiğe söz kelir
    Ağaç ucuna yel deyer, değerli kişiye söz gelir.


    Yılan kendü eğrisin bilmes, tebi boynın eğri ter
    Yılan kendi eğriliğini bilmez, deveye boynun eğri der.


    Yılan yarpuzdın kaçar, kanca barsa yarpuz utru kelür.
    Yılan, yılan sıçanından kaçar, nereye kaçsa yılan sıçanı karşısına dikilir, gelir.


    Yıparlıg kesürgüdin yıpar kitse yiyi kalır
    Amber kabından amber gitse de koşusu kalır.


    Yırak yer sabin arkış keldürür
    Uzak yerin haberini kervan getirir.


    Yitükliğ anası koyun açar
    Kaybetdiği nesneyi anasının koynunda arar.


    Yogurkanda artuk ayak kösülse üşiyür
    Ayak yorgandan dışarıya uzatılırsa üşür.


    Yunt başın yularlab keñeldi
    At başını dâimâ yularlayıp tedbîr al.


    Yunt kazısı yağ
    Yağın iyisi atın karnından çıkan yağdır.


    Yurt kiçük bolsa angut bedük ur
    Delik küçük olsa da tapayı yamayı büyük vur.


    Yüpüşlüğ kelin keyeküni yapaş bulur
    Yüz görümlülüğü çok olan gelin, güveyiyi yavaş, yumuşak bulur.


    Yüzge körme erdem tile
    Kişide yüz güzelliği değil fazilet ara, dile.


    24 Eylül 2009
    #10
soru sor

Divan-ı Lügatit Türkteki Atasözleri - Özlü Sözler

Alakalı Aramalar:

  1. eski türkçe özlü sözler