Allostaz (allostasis)

İsimli konu WH 'Ruh Sağlığı' kategorisinde, \\marjory\\ üyesi tarafından 10 Mayıs 2008 tarihinde yazılmıştır. Konu Özeti: Allostaz (allostasis). ALLOSTAZ (ALLOSTASIS) İnsanoğlu kendini bildi bileli doğaya karşı hep mücadele vermiştir. Diğer canlılardan farklı ve üstün tarafı olan beyin ön...

  1. ALLOSTAZ (ALLOSTASIS)

    İnsanoğlu kendini bildi bileli doğaya karşı hep mücadele vermiştir. Diğer canlılardan farklı ve üstün tarafı olan beyin ön bölgesini kullanarak önce ateşi kullanmayı öğrenmiş. Oysa doğada bulunan etçil-memeli hayvanlar eti ciğ yiyorlar. Ama insan vücudunun çalışması etcil canlılarla aynı. Bu bir farklılık oluşturuyor mu?
    Memeli hayvanlarda damar tıkanıklığı sonucu kalp krizi ya da inme görülmüyor. Damar tıkanıklığı, damar iç yapısının (endotel) bozulmasıyla başlıyor. Doğada en iyi damar koruyucu madde C vitaminidir. Hayvanlar kendi C vitaminini yapabiliyor. Ama insan bünyesi yapamıyor. Dışarıdan besinlerle almak zorunda. Neden ?
    Hayvanlar neden mide ülseri olmuyor ?
    Doğal dengeleri korunan hayvanlar çok sağlıklı. Ancak doğal ortamları insanlar tarafından deneysel olarak bozulan hayvanlar aynen insanlar gibi hasta oluyorlar.
    Sonuç olarak insanları hasta eden olay, doğa dışı yaşam tarzıdır. Bunun vücuttaki mekanizması allostaz (yanlış uyum)dır. Allastaz kontrolü ise beyin ön bölgesi tarafından yapılır.
    HPA (hipotalamo-hipofizer-adrenal) denilen ve memeli hayvanlarda da bulunan yolun normal işleyişi ile vucüt bütünlüğü için gerekli olan enerji sağlanır (homestaz). HPA yolu, kendini koruma içgüdüsü yaratan tehlikelerle (korku, saldırıdan kaçma) ve çevre şartlarının çok değişmesiyle (aşırı soğuk) etkin hale gelir. Amacı değişen ortama bedenin uyumunu sağlamaktır. Bu yolun etkin olmasıyla kan şekeri yükselir, kan basıncı (tansiyon) artar, kolesterol düzeyi kanda yükselir, kalp hızı artar, vücudun savunma-bağışıklık sistemi aktif hale gelir ve kanda bir çok maddenin düzeyi artar ya da azalır. Normalde geçici süre ve yaşantımız süresince gereken durumlarda etkin olması beklenir (allostaz). HPA yolunu kontrol eden beyin bölgelerinin duyarlı hale gelmesi ya da kimi gıdaların sıkça alınması sonucu etkinliği artar (allostatik yüklenme). Bu durum çokça bilinen hastalıkların başlangıç dönemini oluşturur. Bu yolun aşırı etkinliği sonucu duyarsız hale gelmesi (allostatik aşırı yüklenme) ile hastalıklar ortaya çıkar. İşte hipertansiyon, diyabet, astma, guatr, allerjik hastalıklar, kalp-damar hastalıkları, beyin-damar hastalıkları, ruh hastalıkları, kimi cilt hastalıkları, bağışıklık (immünolojik) sistemi hastalıkları, mide-barsak hastalıklarının altında yatan asıl neden HPA yolundaki duyarsızlaşmadır.
    Beyin duyarlılığından başka, alınan kimi besinler, HPA yolunu etkinleştirebilirler. Bu besinlerin başında basit şekerler gelmektedir. Sofra, kesme, toz, akide şekerleriyle, lokum, reçel, bisküvi, gofret, çukulata, yaş ve kuru pastalar, şekerli içecekler, tüm hamurlu ve sütlü tatlılar basit şeker içerirler (basit karbonhidrat). Geçirdiği milyonlarca yıllık evrim süreci içinde, doğada bulduğu et (protein) ve sebzelerle (birleşik karbonhidrat) bünyesini oluşturan ve çalışmasını bu besinlere göre ayarlayan insanoğlunun basit şekerle yaygın biçimde tanışması 200 yıl önceye dayanmaktadır. Protein ve sebzelerin midede başlayan sindirimi, karaciğerde devam eder. Beynin temel yakıtı olan kan şekeri düzeyi ılımlı olarak yükselir. Gene ılımlı bir ilişkiyle insülin bu düzeyi ayarlamada yardımcı olur. 4 saatlik bir süreç normal bünyenin et ve sebze sindirimi için yeterli olur. Normal insan bünyesinin alıştığı sindirim alışkanlığı budur. Ancak basit şekerlerin sindirimi daha ağızda başlar, aniden kan şekeri yükselir ve buna tepki olarak insülin kanda düzeyi artar. Şeker hızla düşer ancak insülin, milyonlarca yılın verdiği özellik nedeniyle, bu hızlı düşüşe ayak uyduramaz. Kandan çekilmesi daha uzun sürer ve kan şekeri normal sınırların altına iner. Kan şekerinin normal sınırların altına düşmesiye alarm durumuna geçilir. Bu durumda HPA yolu etkin hale geçerek karaciğeri, depo şekerini salması için uyarır. Bu arada şeker ile birlikte kolesterolde kanda yükselir.
    Sıkça yenilen şekerler ve özellikle beraberinde hamurişleri de varsa, allostatik yüklenmeye neden olurlar
    Vücudumuzun basit şeker alımına-kesinlikle- gereksinmesi yoktur ve hastalıkların oluşmasının önemli unsurlarından biridir.
    Hamurişi ve tatlılara düşkün olan kişiler, kendi HPA yolunu yaşamı boyunca sıkça etkin hale getirirler. Aile ve çevre etkisiyle gelişen beslenme alışkanlıkları sonucu kimi insanlar şeker bağımlısı haline gelebilir.
    Allostaz etkisiyle kanda artan hormonlardan adrenalin ve cortizol, beyin duyarlılığını geçici süre normale döndürmesi nedeniyle insanlarda bağımlılık oluştururlar. Yenen şeker, oluşan allostaz ile salınan adrenalin ve kortizol, kişinin duyarlılığını azaltacak, oluşan geçici iyilik hali beynin şekerli gıdaları ve dolayısıyla allostazı etkin hale getirmesini isteyecek ve bunun sonucunda şeker bağımlısı haline gelecektir. Beyin ön bölge duyarlılığı olan kişiler kafa darbesi gibi beyin duyarlılığını arttıran diğer nedenlerle karşılaşırsa, zaten sıkça etkin olan HPA yolunun bozulma sürecini hızlandıracak ve sonuçta hastalıklar gelişecektir. (Hafif kafa darbesi, sonradan gelişen kişilik bozukluklarının ve beyin çalışması ile ilgili sorunların önemli bir nedenidir)
    nöromed.com.tr
    10 Mayıs 2008
    #1
  2. Allostaz (allostasis) Cevapları

soru sor

Allostaz (allostasis)