Shady08

Türkiye'ye gelen doğalgazın vanasını kapatan İran'a ceza kesilecek.

Doğalgaz bıçak sırtında BOTAŞ ilave gaz arıyor

İran'ın doğalgaz kesintisini mücbir (zorunlu) sebebe dayandırması tepki çekiyor. BOTAŞ, doğalgaz alan sanayi müşterilerine verilen günlük 7-8 milyon metreküplük gazı kesti; Rusya'dan gaz alımını artırdı

İran'la son bir aydır yaşanan doğalgaz sıkıntısı önceki gün gaz akışının tamamen kesilmesiyle doruğa tırmanırken, İran'ın kesintiyi mücbir (zorunlu) sebep gerekçesine dayandırması Türk tarafının tepkisine neden oldu. BOTAŞ kesintili doğalgaz alan sanayi müşterilerine verilen günlük 7-8 milyon metreküplük gazı keserek Rus gazı alımını artırdı. Böylece, Türkiye'nin günlük yaklaşık 103 milyon metreküpü bulan tüketimi karşılandı.

BOTAŞ Genel Müdür Vekili Saltuk Düzyol, "İran her yıl aynı gerekçeyi sunuyor. İran halkı su gibi doğalgaz harcıyor" dedi. İran'ın Refah-Yol Hükümeti döneminde imzalanan anlaşma gereği Türkiye'ye vermeyi taahhüt ettiği günlük 28 milyon metreküplük gazı önceki gün kesmesi enerjide dışa bağımlılık sorununu gündeme getirdi.

BOTAŞ, Rus gazının artırılması ve ilave LNG (sıvılaştırılmış doğalgaz) alımlarıyla günlük temin edilen gaz miktarını tüketim miktarıyla dengeledi.

Bıçak sırtında olan dengelerin soğuk havalara bağlı olarak her an değişebileceğini dikkate alan BOTAŞ, kesintili tarifeden indirimli gaz alan sanayicilerin gazını da kesti.

Türkiye genelinde dün 40 milyon metreküpü konut, 33 milyon metreküpü sanayi, 30 milyon metreküpü elektrik olmak üzere 103 milyon metreküp doğalgaz tüketildi. Tüketimin 51 milyon metreküpü konutularda olmak üzere en fazla 135 milyon metreküpe çıkacağı öngörüldü. Yaklaşık 75 milyon metreküplük 7 adet ilave LNG kargosu temin edildi. Rusya'dan gelen Mavi Akım gazı günlük 33 milyon metreküpten 37'ye, Batı Hattı gazı ise 42 milyon metreküpten 47'ye çıkarıldı. Ege Gaz Terminali'nden 12 milyon, Marmara Ereğlisi'nden ise 22 milyon metreküp doğalgaz elde edilebileceği belirtildi.

'İran alışkanlık haline getirdi'
İran'ın açıklamaları BOTAŞ yönetimini tatmin etmedi. Anlaşma metninde yer alan 'Acts of God (Allah'ın işleri)' ifadesinin hukuki bir terim olduğunun altını çizen Düzyol, "Bu artık Allah'ın işi, takdiri değil. Havalar her kış soğuyor. Öngörülmeyen bir şey yok. İran alışkanlık haline getirdi. Gaz ucuz olduğu için günlük tüketimleri zaman zaman 400 milyon metreküpü buluyor. Su gibi harcıyor, sözlerini tutmuyorlar. Üç yıldır tartışıyoruz" dedi.

Cumartesi gaz gelecek
Enerji Bakanı Hilmi Güler, dün düzenlediği toplatıda, gaz akışının cumartesi başlamasını beklediklerini söyledi. Gazın hangi miktarda geleceğini bilmediklerini belirten Güler, "Halkımızı üşütmeyeceğiz. Konutlarda sıkıntı yaşanmayacak. İlave tedbirler aldık" dedi.

İran gazının 15-20 gündür eksik geldiğini ancak bunu vatandaşa hissettirilmediğini belirten Güler, ilave alımlardan kaynaklanan fazla ödemelerin İran'la tahkimde gündeme geleceğini bildirdi. Güler, anlaşmanın iptalinin söz konusu olmadığını vurguladı.

CHP soru önergesi verdi
CHP İzmir Milletvekili Ahmet Ersin, Başbakan Erdoğan'ın yanıtlaması istemiyle İran'ın doğalgazı kesmesiyle ilgili olarak hazırladığı soru önergesini Meclis'e sundu. Ersin, şu soruları yöneltti: "İran'ın kış ortasında doğalgazı kesmiş olmasının nedeni siyasi olabilir mi? İran, Türkiye'ye aba altından sopa mı gösteriyor? Rusya ve İran'ın, doğalgazı zaman zaman Türkiye'ye baskı amacıyla kullanacakları anlaşılmaktadır. Buna karşı önlem alınıyor mu?"

CHP Milletvekili Tacidar Seyhan da doğalgaz akışını kesen İran'la imzalanan alım anlaşmasının yıllık toplam miktar yerine, günlük ve aylık verilecek doğalgaz miktarının 'basınç' önkoşuluyla yeniden belirlenmesi gerektiğini söyledi. Seyhan, "İran kışın ihtiyacımız varken kesiyor, yazın tamamlıyor. Böyle anlaşma olmaz" dedi.

Ankara: Altyapı eksik
Dışişleri Bakanlığı, doğalgaz kesintisini tamamen teknik sebeplere bağlıyor. Bakanlığın İran politikasının belirlenmesinde etkili diplomatik kaynaklar, İran'ın vanayı diplomatik manevra yaparak kasıtlı kapattığı yönünde bir izlenim edinmediklerini belirttiler.

Tahran dahil bir çok bölgede doğalgaz sıkıntısı yaşandığına dikkat çeken kaynaklar, "İran'ın sorunu enerji altyapısının yetersizliği. Yatırım ve teknoloji transferi gerçekleştirmiyorlar. Bakım, yedek parça sıkıntısı var" dedi.

Yüklü ceza gerekiyor
İran'dan doğagaz alımı, 1996'da Refah-Yol Hükümeti döneminde imzalanan anlaşmaya dayanıyor. Anlaşmaya göre, eksik gaz teslimatı yapılması halinde belirlenen ceza miktarının bir sonraki faturadan düşülmesi öngörülüyor.

Bir ay boyunca yapılan eksik teslimat miktarının toplamı kışın yüzde 8, yazın yüzde 5 ile çarpılıyor. Elde edilen rakamın birim enerji fiyatıyla çarpımı sonucu bulunan bedel bir sonraki faturada bir indirim olarak uygulanıyor. Bunun yüklü bir miktar olacağı belirtiliyor.

'Mücbir sebep' mi?
İran, doğalgazı kesmesini anlaşmadaki 'mücbir sebepler'e (zorunlu haller) dayandırıyor. Anlaşmanın 14. maddesinde "Tanrı'nın işleri veya doğanın işleri, hükümet veya parlamentonun işleri, grevler, savaşlar, ambargolar, terörist hareketler, salgınlar, depremler, yangın, gaz rezervlerinin gazın üretimi ve teslimini etkileyecek doğal hareketleri, halleri anlamına gelmektedir" ifadesi yer alıyor.

Anlaşmada, toplam 70 günlük kesinti olduğunda Türkiye'ye sözleşmeyi feshetme hakkı doğuyor. Türkiye bu hakkını kullanmadı.

Elektrik de üretiliyor
Türkiye elektrik enerjisinin yüzde 31.6'sını doğalgazdan karşılıyor. Toplam 38 bin 819 MW'lık elektrik enerjisinin 12 bin 274 MW'lık bölümü doğalgazla çalışan santrallardan elde ediliyor. Elektrik üretiminde, doğalgazdan sonra barajlar yüzde 30.8, linyit yüzde 18.4, fuel-oil yüzde 5.8, ithal kömür yüzde 4.3, sıvı yakıt ve doğalgaz yüzde 3.8, akarsular yüzde 2.4'lük paya sahip. Bu nedenle doğalgaz kesintisi elektrik üretimini de etkileyebilecek.