Büyük ve küçük ünlü uyumu

HoLyWar

Türkçede büyük ünlü uyumu ve küçük ünlü uyumu olarak bilinen iki ünlü uyumu vardır. En yaygın ve kapsamlı olan, büyük ünlü uyumudur. Kural dışı kalan çok az sözcükler mevcuttur ki bunların büyük bir kısmını yabancı kökenli sözcükler oluşturmaktadır. Bu kurala göre Türkçede bir sözcüğün ilk hecesinde kalın bir ünlü (a, ı, o, u) varsa, izleyen hecelerde de kalın heceler; ince bir ünlü (e, i, ö, ü) varsa, izleyen hecelerde de ince ünlüler yer alır. Sözcüğün ilk hecesi düz ünlüyle başlamışsa (a,e,ı,i)diğer hecelerde düz ünlüyle devam eder.

Örnek:

* büyük ünlü uyumu : balta - baltalar ; arı - arılar ; top - toplar ; uçak - uçaklar
* küçük ünlü uyumu : ev - evler ; istek - istekler ; örtü - örtüler ; ünlü - ünlüler

Türkçede en çok kullanılan deyimlerden örnekler;

* Kulak misafiri olmak.
* Yangına körükle gitmek.
* Yumurta kapıda.
* Etekleri zil çalmak.
* Yerin kulağı vardır.

Türkçede en çok kullanılan atasözlerinden örnekler;

* Damlaya damlaya göl olur.
* Bugünün işini yarına bırakma.
* İşleyen demir ışıldar.
* Gün doğmadan neler doğar.

Türkçede bulunan ilginç deyim ve atasözleri;

* Fakirin parmağına bir kaşık bal bulanmış, yemeden duramamış.
* Kedi (Bazı yerlerde kuş) g.... görmüş, yara sanmış.
* Deveye sormuşlar, senin boynun neden eğri diye. Nerem doğru ki demiş.
* Türk çalmış, Türkmen oynamış.
* Ayranı yok içmeye, tahtıravanla (atla) gider s...maya.
* Azimle s..an, taşı deler.
* Daha karpuz kesecektik. (yeni deyimleşen bir sözcük öbeğine örnek)